{"id":121109,"date":"2024-05-12T07:32:54","date_gmt":"2024-05-12T04:32:54","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=121109"},"modified":"2024-05-12T07:33:04","modified_gmt":"2024-05-12T04:33:04","slug":"materiallarning-charchashi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/materiallarning-charchashi\/","title":{"rendered":"MATERIALLARNING CHARCHASHI"},"content":{"rendered":"\n<p>MATERIALLARNING CHARCHASHI &#8212; vaqt bo&#8217;yicha ko&#8217;p martalab (tsiklik tarzda) o&#8217;zgarib turadigan zo&#8217;riqishlar va deformasiyalarning uzoq davom etuvchi ta&#8217;siri okibatida materiallar (metall, tola, yog&#8217;och, gazlama va b.)ning mexanik va fizik xossalari o&#8217;zgarishi. Charchash ja- rayoni mobaynida material holatining o&#8217;zgarishi uning mexanik xossalarida, makro &#8212; va mikrotuzilishi va b. xossala- rida aks etadi. Bu o&#8217;zgarishlar bosqichma- bosqich yuz beradi va materialning dast- labki xossalariga, zo&#8217;riqqan holatning turiga, kuch ta&#8217;sir etish tarzi va tash- ki muhit ta&#8217;siriga bog&#8217;liq bo&#8217;ladi. O&#8217;zgarishlarning muayyan bosqichlarida materialning emirilishiga qarshiligi pasayishining qaytmas jarayoni bosh- lanadi. Bu jarayon ba&#8217;zi materiallarda tezroq, ba&#8217;zilarida kechroq yuz beradi. Natijada charchashdan shikastlanish deb ifodalanadigan emirilish alomatlari (mas, metallda darzlar, tolalarda uzi- lishlar, gazlamalarda sitilishlar va b.) paydo bo&#8217;ladi. Dastlab materialning tarkibiy tuzilishida va ular tutash- gan chegaralarda mikrodarzlar (mikro- skop orqali ko&#8217;rinadigan darzlar) paydo bo&#8217;ladi, keyin ular makrodarzlar (oddiy ko&#8217;z b-n ko&#8217;rinadigan darzlar) ga aylana- Di, oqibatda konstruktsiya elementi (yoki sinalayotgan namuna) butunlay emirila- Di. M. ch. charchash egri chizig&#8217;i b-n ifo- dalanadi. Muayyan vaqt mobaynida to&#8217;plangan shikastlanishlar va ta&#8217;sir tsikllari soni orasidagi nisbat charchash egri chizig&#8217;i deb ataladi. Bu egri chiziq har xil materiallar uchun turlicha shak- lni egallaydi. U ko&#8217;p tsiklli sohadagi charchash egri chizig&#8217;iga va kam tsiklli so- xadagi charchash chizig&#8217;iga bo&#8217;linadi. In- shootlar, mashinalar, mexanizmlar va detallarga material tanlashda namunani sinash natijasida hosil bo&#8217;lgan charchash egri chizig&#8217;i hisobga olinadi. Gazlama to&#8217;qish uchun tolalarni tanlashda ham shu egri chiziqdan foydalaniladi, ya&#8217;ni to- lalarning charchashi (uzilishga chidamli- ligi) hisobga olinadi. Fatxulla Abdullaev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>MATERIALLARNING CHARCHASHI &#8212; vaqt bo&#8217;yicha ko&#8217;p martalab (tsiklik tarzda) o&#8217;zgarib turadigan zo&#8217;riqishlar va deformasiyalarning uzoq davom etuvchi ta&#8217;siri okibatida materiallar (metall, tola, yog&#8217;och, gazlama va b.)ning mexanik va fizik xossalari &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/materiallarning-charchashi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-121109","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-1","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=121109"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121121,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121109\/revisions\/121121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=121109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=121109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=121109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}