Katta ashula, patnusaki (patnis) ashula \u2014 Fargona vodiysiga xos bo’lgan o’zbek an’anaviy ashula yo’li. Odatda, 2-5 hamnafas ashulachi (Hofiz) tomoni- dan cholg’u jo’rligisiz (qo’llariga patnis yoki likobcha ushlagan holda) aytiladi. Ko’pincha yuqori pardalarda va keng na- Fasda ijro etilib, o’ziga xos murakkab ijro uslubi b-n ajralib turadi. K.a. qadimiy marosim va mehnat qushiqlari, marsiya, navha, Ayolg’u qo’shiqlari hamda aruz vaznidagi g’azallarning qad. o’qilish uslublari zaminida vujudga kelgan. K.a., odatda, katta yig’in, sayil va to’y-tomoshalarda aytilgan. Uning o’tmishdagi namunalarida lirik va nasihatomuz g’azallar b-n bir qatorda diniy, tasavvuf yo’nalishidagi she’- rlar ham kuylangan. Navoiy, Lutfiy, Mashrab, Xaziniy, Muqimiy, Furqat, Zavqiy, Miskin va b.ning g’azallari K.a. janridan alohida o’rin olgan. Xalq ora — sida «do’stlar» (Navoiy), «ko’p erdi», «Yolg’iz», «Adashganman» (Muqimiy), «Oh kim, rahm aylamas» (Furqat), «bir kel- Sun», «Ey, dilbari jononim» (Miskin) kabi K.a.lar keng tarqalgan. Habibiy, Chustiy, Kamtar, Charxiy, Sobir Abdulla, Akmal Po’lat, Vosit Sa’dulla, Nasimiy, Erkin Vohidov, o’tkir Rashid va b.ning she’rlari ham K.a.da sevib ijro etila- Di. K.a. ijrochiligida badiha uslubi- dan keng foydalaniladi. Bu esa undagi nutqdosh va ohangdor tuzilmalar bir- biriga mukammal va uzviy bog’lanishini ta’minlaydi, ashulani rang-barang musiqa bezaklari b-n boyitadi, turli avjlar qo’llanishiga olib keladi. K.a. ijrochisi an’anaviy «ustoz-shogird» maktabini o’tgan, she’riyat qonunlari va ijrochilik an’analariga tayangan, keng diapazonli, baland ovozga va mahoratga ega bo’lishi lozim. Hofizlar, odatda, she’r bandidagi boshlang’ich misralar- ning har birini galma-gal, so’nggi mis- ralarni jo’r bo’lib ijro etadilar. 20-a. ning 2-yarmida K.a.ning yangi ashula-cholg’u yo’llari, yakkaxon hofizga mo’ljallangan turlari yuzaga keldi. Mazkur namuna- larda cholg’u ansambli hamnafas Hofiz vazifasini bajargan, ijroda erkin US- lub saqlanib qolgan. K.a.ning bu uslubi Jo’raxon Sultonov tomonidan yaratilgan («Ey dilbari jononim», «Ohkim», «Top- madim», «Guluzorim qani», «mehnat axli», «O’zbekiston» va b.). Ayrim maqom sho»balari («Bayot», «Chorgoh», «Ushshoq») ham K.a. («yovvoyi maqom») uslubida ay- tilgan (mas, «yovvoyi Ushshoq», «Pat- nusaki Chorgoh», «likobi Bayot» va b.). Mohir sozandalar K.a.ning cholg’u (nay, surnay, g’ijjak) yo’llarini yaratdilar. Rivojlanish mobaynida K.a. ijrochilik (Qo’qon, Marg’ilon, Toshkent, Namangan \u2014 Andijon) maktablari shakllangan. Erkaqori Karimov, Sherqo’zi Boyqo’ziev, Haydarali Hikmatov, Meliqo’zi Yusu- pov, O’timboy Sarimsoqov, Turdiali er- Gashev, Otamirza Abdurahmonov (Qo’qon), Mamatbuva Sattorov, Jo’raxon Sultonov, Ma’murjon Uzoqov, Boltaboy Rajabov, Ibrohim Ishokov, Musajon Orifjo- Nov (Marg’ilon), Orif Alimahsumov, Ortiqxo’ja Imomxo’jaev, Akbar Haydarov, Eshmat Haydarov, Ochilxon Ot- axonov (Toshkent), Fattohxon Mamadali- eV, Odiljon Yusupov, Jo’raxon Yusupov (Andijon), Hamroqulqori To’raqulov (Beshariq), Rasulqori Mamadaliev (Bu- vayda), Solijon Hoshimov (Quvasoy) va b. K.a. ijrochiligida Shuhrat qozongan. Halima Nosirova, Munojot Yo’lchieva, Ismoil va Isroil Vahobovlar, Mahmud Tojiboev, Mahmud Yo’ldoshevlar ham K.a.ni mahorat b-n ijro etmoqdalar. 1984 y.dan O’zRda K.a.chilarning ko’rik- tanlovlari (Marg’ilon, 1984; tosh- kent, 1987; Ko’qon, 1991; Shahrisabz, 1994) o’tkazilmokda. K.a. ijrochilik yo’llari an’anaviy mahorat maktabla- ri (Baliqchi, Buvayda) va musiqa o’quv yurtlari (Farg’ona san’at bilim yurti, O’zbekiston davlat konservatoriyasi) da o’zlashtirib kelingan. 2001 y. Andi- jonda 1 — Respublika professional K.a. ijrochilari tanlovi va ilmiy-amaliy (Toshkent, Andijon) konferentsiyalari o’tkazildi. K.a. bastakor (F. Sodiqov, «O’zbekiston», «to’y muborak»; M. Mur- tozoev, «Sog’inish» va b.) va kompozitor- lar (V. Uspenskiy, «lirik poema»; M. Tojiev, 3-simfoniya; M. Bafoev, Xalq cholg’ulari orkestri uchun kontsert; B. Umidjonov, a kapella uchun «Chorgoh») ning ijodlariga ozuqa bo’lmoqda. Rustam Abdullaev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Katta ashula, patnusaki (patnis) ashula \u2014 Fargona vodiysiga xos bo’lgan o’zbek an’anaviy ashula yo’li. Odatda, 2-5 hamnafas ashulachi (Hofiz) tomoni- dan cholg’u jo’rligisiz (qo’llariga patnis yoki likobcha ushlagan holda) aytiladi. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-122777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122777"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122785,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122777\/revisions\/122785"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}