{"id":123168,"date":"2024-05-12T20:02:35","date_gmt":"2024-05-12T17:02:35","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=123168"},"modified":"2024-05-12T20:02:39","modified_gmt":"2024-05-12T17:02:39","slug":"kapillyar-hodisalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/kapillyar-hodisalar\/","title":{"rendered":"Kapillyar hodisalar"},"content":{"rendered":"\n<p>Kapillyar hodisalar \u2013 bir- biriga aralashmaydigan jismlar (mas, qattiq jism b-n suyuqlik)ning tegishib turgan chegara sirtida molekulyar kuch- lar ta&#8217;sirida yuzaga keladigan fizik hodisalar. Mac, suyuqlik b-n idishning o&#8217;zaro ta&#8217;sirida suyuqlik sirti botiq yoki qavariq shaklni oladi. Jumladan, kapillyar (ingichka) naydagi ho&#8217;llaydigan suyuqlik sirti botiq, ho&#8217;llamaydigan Su- yuklik sirti qavariq bo&#8217;ladi. Suyuqlik sirtining egrilanishi tufayli hosil bo&#8217;ladigan kapillyar bosim natijasida idish (mas, kapillyar nay)dagi suyuqlik ma&#8217;lum balandlik h ga ko&#8217;tariladi yoki pasayadi. Bunda -\u00a3- = pgh formula o&#8217;rinli. o \u2014suyuqlikning sirt taranglik koeffisienta, r \u2014 suyuqlik zichligi, g \u2014 erkin tushish tezlanishi. Balandlik h ni aniqlash uchun suyuqlik sirtining egrilik radiusini kapillyar radiusi g ga almashtiriladi: bunda: g \u2014 kapillyar radiusi, 9 \u2014 chegaraviy burchak, demak, h=2a\/prg. Suyuqlikning sirt taranglik koeffisi- enta qancha katta, kapillyar nayning ra- diusi b-n suyuqlik zichligi qancha kichik bo&#8217;lsa, kapillyar nayda suyuqlik shuncha baland ko&#8217;tariladi. K. h. tabiatda, kun- dalik turmushda, texnikada katta rol o&#8217;ynaydi. O&#8217;simliklarning oziqlanishi, organizmda moddalar almashinuvi, tuproq va er osti suvlarining ko&#8217;chishi, g&#8217;ovak moddalarning suv shimishi, texni- kada keng tatbiq qilinadigan flotasiya (mas, foydali qazilmalarni boyitish) jarayoni K. h.ga bog&#8217;liq. K.h.ni birinchi bo&#8217;lib Leonardo da Vinchi (16-a.), so&#8217;ngra B. Paskal (17-a.) va J. Jyuren (18-a.) kapillyar naycha- lar b-n tajribalar o&#8217;tkazaetganda kashf etishgan. K. h. nazariyasini T. Yung (1805), P.Laplas (1806), J. U. Gibbs (1875) va I. S. Gromeka (1879, 1886) ilmiy ishlarida rivojlantirganlar. Ad.: Adam N. K., Fizika i ximiya po- verxnostey, Per. s ang., M., 1947; Gromeka I. S, Sobr. soch., M., 1952; Fisher I. 3., Statisticheskaya teoriya jidkostey, M., 1961; S ivu Xin D. V., Obshiy kurs fizi- ki, t. 2, M., 1975.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kapillyar hodisalar \u2013 bir- biriga aralashmaydigan jismlar (mas, qattiq jism b-n suyuqlik)ning tegishib turgan chegara sirtida molekulyar kuch- lar ta&#8217;sirida yuzaga keladigan fizik hodisalar. Mac, suyuqlik b-n idishning o&#8217;zaro ta&#8217;sirida &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/kapillyar-hodisalar\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123168","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123168"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123168\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123186,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123168\/revisions\/123186"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}