Ko’nchilik \u2014 hayvon teri- sidan charm (ko’n) tayyorlash kasbi; hunarmandchilikning qad. turlaridan biri. Ibtidoiy odamlar hayvon teri- sidan charm tayyorlash sirlarini bi- lishmagan; ular, asosan, xom terilarni yopinib yurishgan. Bunday hol uzoq da- vom etishi mumkin emasdi, chunki tabi- at injiqliklari odamlarning yaxshiroq o’ranib-chirmanib yurishlarini taqozo qilardi. Neolitning so’nggi bosqichi va jez davri boshlarida chorvachilik yuzaga keldi. Shundan so’ng K.ning ilk madaniy uchqunlari paydo bo’ldi. Terini qayta ishlash usullari vujudga kelaboshladi. Insoniyat asta-sekin hayvon terisi- ni oshlab ko’n olishni va undan kiyim- bosh tikishni bilib oldi. Keyinchalik odamlar tolali o’simliklar tolasidan dag’al matolar to’qishni o’rganib olgach, K.ga bo’lgan ehtiyoj biroz susaydi. K. hunarmandchilik kasbi sifatida, aso- san, 19-a. 2-yarmidan shakllana bosh- ladi. 20-a. boshlarida O’zbekistonda ko’plab K. do’konlari bo’lgan. Bu erda chorvachilik taraqqiy etganligi hamda teri va charmga ehtiyoj kattaligi tu- fayli K. hunarmandchilikning asosiy sohalaridan birigaaylandi. Bu davr- da rus kapitali ta’sirida oldin xo- razm (Xonqa)da, keyin Toshkentda ko’n z-dlari qurilgan. Shu tariqa K.ning sa- noat usullari paydo bo’ldi. Ayni payt- da O’zbekistonning barcha hududlarida kichik-kichik xususiy K. korxonala- ri, ko’nchilar oilalari paydo bo’ldi. Mas, Toshkentda butun boshli ko’nchilar mahallalari bo’lgan. K. z-dlari b-n birga ayrim joylarda xususiy ko’nchilar ham faoliyat ko’rsatmoqda. Terini oshlash tex- nologiyasi deyarli o’zgarishsiz qolmoqda. Bunga doir barcha ishlar, asosan, qo’lda bajarilgan (aksar holdarda hozir ham shunday). Jihozlar tezob (oshlash) idi- shi yoki hovuzchasi va dud o’chog’idan ibo- rat bo’lgan. Tezob (kul aralashtirilgan ohak suvi), tuz va oshlovchi moddalar b-n ish ko’rilgan. O’zbekistonda, asosan, qoramol, qo’y, echki, tuya terisidan tur- li navlardagi teri (charm) tayyorlangan. K. do’konlari va yakka ko’nchilar ko’nning biror navi bo’yicha ixtisoslashgan. Mas, tagcharm ishlab chiqaruvchilar \u2014 Charmgar, yumshoq ko’n (sahtiyon) ishlab chiqaruvchilar saxti-yongar, mesh ishlab chiqaruchilar meshgar deb atalgan. Keyin- chalik ko’n z-dlarida ko’p ishlar mexani- zasiyalashtirilgan va tezobning tarkibi o’zgartirilgan. K. texnologiyasiga doir ishlar z-dda, asosan, 3 bosqichda bajariladi: terini oshlashga tayyorlash, oshlash va pardoz- lash. Terini oshlashga tayyorlashda ki- myoviy usulda teriga dastlabki ishlov beriladi, ya’ni teri juni yumshatiladi, teri qirish mashinasida junlardan to- zalanadi, go’sht qoldiqlaridan ajratish mashinasida go’shtlardan tozalanadi. Yana bir mashinada terining sirti qirib te- kislanadi. Tozalangan teriga osh tuzi va kislota eritmasida ishlov berilib, oshlashga tayyorlanadi. Oshlashda teri- ni maxsus moddalar b-n ishlab, charmga aylantiriladi. Pardozlashda charmga kimyoviy va mexaniq ishlov beriladi. Kimyoviy ishlovda har xil eritmalar va chanlar (idishlar)dan, mexaniq ishlovda maxsus mashinalar, barabanlardan foy- dalaniladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ko’nchilik \u2014 hayvon teri- sidan charm (ko’n) tayyorlash kasbi; hunarmandchilikning qad. turlaridan biri. Ibtidoiy odamlar hayvon teri- sidan charm tayyorlash sirlarini bi- lishmagan; ular, asosan, xom terilarni yopinib yurishgan. Bunday … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123295","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123295","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123295"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123295\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123298,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123295\/revisions\/123298"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123295"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123295"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123295"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}