KUMAROJIVA (344, Kusan sh., Sharqiy Turkiston \u2014 413, Chang’an, Xitoy) \u2014 buddizmom Jan. O’zbekiston orqali Sharqiy Turkiston va Xitoyda tarqalishida muhim rol o’ynagan Yi- rik mutafakkir. Otasi Kumroton\u2014hind xoni bosh vazirining ugli, onasi Jiva \u2014 Kusan (Kuchar) xonining qizi bo’lib, ular buddizmdagi Hinayana oqimining rohiblari edi. K. 7 yoshida rohib bo’lib etishgan. 9 yoshida onasi b-n Kashmirdagi Hinayana bilimdonlaridan 3 y. ta’lim olgan. 12 yoshida K. saboq olish uchun yuech- jilar (massagetlar, Kushonlar) yurtiga, ya’ni O’zbeki-stonning Jan. hududlariga kelgan. Buning sababi Hinayana mazhabining ulug’allomalari shu erda, Kushonlar yurtida to’plangan edi. K. qaytishida Yorkendda bir yil turib, buddizmdagi boshqa mazhab \u2014 mahayanaga ixlos qo’ygan, bunda unga turkistonlik Nogor Juva va Oriyo Divonilar ustoz bo’lishgan. K. o’z yurti \u2014 Kucharga qaytib kelgach, mahayanani keng targ’ib etishga kirishgan. Xitoy tazkiralarida qayd etilishicha, Kuchar xoni K. ni ustoz deb hurmatlab, unga sher oyoqli oltin taxt yasatib bergan, ma’ruzalarini tizza bu- kib eshitgan. Vatijada K.ning dong’i Xi- toyga tarqalgan. Bu davrda (4-5-a.lar) Xitoy o’zaro kurashayotgan 16 ta xonlikka bo’lingandi. Jamiyatni faqat jismo-niy kuch b-n emas, balki g’oyaviy birlik asosi- da birlashtirish tarafdorlari oshmokda edi. Xususan, «chiyang» xalqi tomonidan barpo etilgan, «avvalgi (ilk) Ching» («Chyan chin») xonligi hukmdori Fujiyan buddizmni qo’llab-quvvatlaydi. U K.ni olib ke-lish uchun harakat qilgan. K.ni 384 y. «to’ro» (turkiy) Lyuy Guang Kuchar- dan olib ketadi. K. Loyanga o’zi b-n budda- ning 5 m lik hayqalini olib borgan. Shu yili Fujiyan o’ldirilganligi sababli K. Xitoyning ichki o’lkalariga borish- dan voz kechib 16 y. Lyuy Guang tomonidan tashqil etilgan Gujan xonligida yashay- Di. Faqat 401 y. «Keyingi chin» xoni Yovshing K.ni Chang’anga taqlif etib, uni «davlat ustozi» sifatida ko’tib olgan. K. umrining so’nggi 12 yilida mahayanani targ’ib qilgan, 300 jild (ba’- zi manbalarda 98 qism, 425 jild) budda no’m satrlarini tarjima qilib, sharxlar yozgan. K.ning «olam haqiqatlari» nom- li 2 jildlik falsafiy asari Xitoy- da buddizmning rivojiga katta ta’sir ko’rsatgan. K.ning xitoychaga tarjima qilingan «Moytreyo viyoqorana» («moy- trening dunyoga kelishi») kitobida ajdarhoni ulug’lash Buddaga xos xususi- yat ekanligi aks etgan. Mazkur tarjima orqali ajdarhoni ulug’lash odati Xitoy- liklarga o’tgan. Abduxoliq Aytboev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KUMAROJIVA (344, Kusan sh., Sharqiy Turkiston \u2014 413, Chang’an, Xitoy) \u2014 buddizmom Jan. O’zbekiston orqali Sharqiy Turkiston va Xitoyda tarqalishida muhim rol o’ynagan Yi- rik mutafakkir. Otasi Kumroton\u2014hind xoni bosh … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123340"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123346,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123340\/revisions\/123346"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}