Kimyoviy kinetika (Yun. Kinetikos \u2014 harakatlanuvchi), kimyoviy reaktsiyalar kinetikasi \u2014 fizik kimyo- ning kimyoviy reaktsiyalarni vaqt mo- baynida kechadigan jarayon sifatida o’rganadigan bo’limi. Bu jarayon mexaniz- mi uni amalga oshiradigan sharoitlarga bog’liq. K.k. kimyoviy reaktsiyalarning tezligi, yo’nalishi, o’tkazish sharoitlari orasidagi o’zaro bog’liqlik qonuniyatlari va ularga ta’sir etuvchi omillarni tadqiq qiladi. Murakkab kimyoviy reak — tsiyalar mexanizmini o’rganish kechayotgan jarayon qanday elementar bosqichlardan iboratligini va bu bosqichlar o’zaro qay tarzda bog’liqligini, qanday oraliq mahsulotlar hosil bo’lishini va b.ni aniqlashga imkon beradi. K.k. elemen- tar reaktsiyalarni faol zarrachalar (er- kin atomlar va radikallar, ionlar va ion radikallar, ta’sirlangan mole- kulalar va b.) ishtirokida o’rganadi. Molekulalar va kimyoviy bog’lar tuzi- lishini kinetik tadqiq qilish natija- laridan foydalanib K.k. molekulalar reagentlarining tuzilishi hamda ular- ning reaktsiyaga kirishish krbiliyatini aniqlaydi. K.k.ning faol to’qnashish va faol kompleks nazariyalari mavjud. Faol to’qnashish nazariyasiga ko’ra, kimyo- viy o’zgarish bo’lishi uchun to’qnashuvchi molekulalarning energiya zahirasi ma’- lum minimumdan kam bo’lmasligi shart. Bunday molekulalar faol molekulalar deyiladi. Bu na-zariyaning matematik ifodasi: K= =Ae~E\/yu(Arrenius tengla- masi); K\u2014tezlik konstantasi (yoki so- lishtirma tezlik); R \u2014 universal gaz doimiysi; T \u2014 absolyut t-ra; E \u2014 aktiv- lanish energiyasi \u2014 aktiv molekulalar energiyasi zahirasining yig’ishshsi; A \u2014 proportsionallik. Aktiv kompleks nazariyasiga muvofiq, AV+sa -» S+V ko’rinishida reaktsiya borayotgan bo’lsa, A\u2014V bog’i darhol uzilmaydi va A\u2014S bog’i ham darhol hosil bo’lmaydi. AV va S mod- dalari bir-biriga yaqinlashganda A\u2014V bir-biridan uzoqlashadi va A\u2014S bir- biriga yaqinlashib boradi. Ma’lum bir paytda ABC kompleksi vujudga keladi. So’ng aktiv kompleks parchalanib, reak- tsiya mahsulotlariga aylanadi. Bu nazariya aktivlanish energiyasining mohiyatini tushuntirib beradi va reaktsiyalar (hozircha oddiy reaktsiyalar)ning tezligi- ni nazariy hisoblash yo’lini ko’rsatadi. Yuqorida bayon etilgan 2 nazariya bir- biriga zid emas, balki bir-birini to’ldiradi. Kinetik tad-qiqotlar kimyo fanining mustaqil bo’limlari (kataliz, fotokimyo, plazmakimyo, radiokimyo, elek- trokimyosh b.)ga muhim tarkibiy qism bo’lib kiradi. K.k. o’z tadqiqotlari va nazariy umumlashmalarida matematika, kibernetika, atom va molekulyar fizika, kvant kimyosi, spektroskopiya, analitik kimyo va b.ning yutuqlaridan foydala- nadi. K.k.ning kinetik ma’lumotlari va nazariy kontsepsiyalari atmosfera va gidrosferaning ekologik modellarini tuzishda, koinotda sodir bo’ladigan ja- rayonlarni tahlil qilishda qo’llaniladi. Ma’ruf Musaev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kimyoviy kinetika (Yun. Kinetikos \u2014 harakatlanuvchi), kimyoviy reaktsiyalar kinetikasi \u2014 fizik kimyo- ning kimyoviy reaktsiyalarni vaqt mo- baynida kechadigan jarayon sifatida o’rganadigan bo’limi. Bu jarayon mexaniz- mi uni amalga oshiradigan … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123517","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123517"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123517\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123526,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123517\/revisions\/123526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}