Kimyoviy meliorasiya — kimyo viy yo’l b-n tuproqning xususiyatla- rini yaxshilash va q.x. ekinlarining hosildorligini oshirish tadbirla- ri tizimi. K.m. da tuproqning ildiz tarqaladigan qatlamidan ekinlar uchun zararli tuzlar ketkaziladi; nordon muhitli tuproqlarda vodorod va alyu- miniy, sho’rtob tuproqlarda natriy (ularning tuproq singdirish majmuida bo’lishi tuproqning kimyoviy, fizik-ki- myoviy va biologik xususiyatlarini emon- lashtiradi va unumdorligini pasaytira- Di) mikdori kamayadi. K.m. qadimgi davrdan ma’lum, lekin uning samarali usullarini atrofli- cha ishlab chiqish va izlanishlar 19-a.da boshlandi. 20-a.da K.m. ning asosiy usul- lari: tuproklarni ohaklash, gipslash va nordonlashtirish nazariyalari yaratildi. Tu proqni ohaklash or-qali q.x. ekinla- riga ta’sir etadigan zaharli ortiqcha tuproq nordonligi yo’qotiladi va tuproq unumdorligi oshiriladi; asosan, gleyla- nish izlari bo’lgan podzol va chimli-pod- zol tuproqlarda qo’llanadi; tuproqning fizik xususiyatini yaxshilaydi. T u p r o q ni gipslash tuproqning haddan tashqari ishqoriyligini, sho’rtobligini ketkazadi; sho’rtoblarda gips ta’sirida singdirilgan natriy kaltsiyga almashi- nadi; solodlar va solodlashgan sho’rtobli tuproqlar K.m.si tuproqqa sa(son)2 so- lib, vodorod ionini kaltsiyga almashti- rib, kolloid kompleksini mahkamlashdan iborat.Tuproqlarni nordonlashtirish da o’nga nordon kimyoviy moddalar: so- Dali sho’rtob tuproklarda kaltsiy bi- rikmalarining erishini oshiradigan va sodani neytrallaydigan sulfat kislo- ta, oltingugurt, temir sulfat, alyumi- niy sulfat va b. solinadi. Shuningdek, tuproq xususiyatlarini tubdan yaxshilash- ga olib keladigan organiq va mineral o’g’itlarni katta dozalarda solish ham K.m.ga kiradi. K.m.ning muhim vosi- talaridan biri \u2014 ildiz tarqaladigan qatlamni o’simliklar o’zlashtira oladi- gan xrlatdagi fosfor b-n boyitishdan iborat. K.m. dehqonchilik madaniyati yuqori bo’lgan, o’simliklar o’zining normal o’sishi va rivojlanishi uchun zarur suv, oziq moddalari va b. omillar b-n etar- li darajada ta’minlangan sharoitda yaxshi samara beradi. K.m.ni meliorasi- yaning boshqa turlari \u2014 sug’orish, suvni qochirish, tuproq eroziyasiga qarshi kura- shish, sho’r erlarni yuvish b-n birgalikda qo’shib olib borish maqsadga muvofiq. Sobir Aeimboev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kimyoviy meliorasiya — kimyo viy yo’l b-n tuproqning xususiyatla- rini yaxshilash va q.x. ekinlarining hosildorligini oshirish tadbirla- ri tizimi. K.m. da tuproqning ildiz tarqaladigan qatlamidan ekinlar uchun zararli tuzlar ketkaziladi; … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123519","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123519"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123519\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123528,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123519\/revisions\/123528"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}