Ko’kno’xat (Pisum), o’risnuxat -dukkaklilar oilasiga mansub bir yil- lik va ko’p yillik o’simliklar turkumi, dukkaqli don va sabzavot ekini. Evro- Pa, G’arbiy Osiyo, shim. Afrikada 6-7 turi uchraydi. Jahondagi ko’pgi-va mam- lakatlarda K.ning madaniy (P.sativum) turi ko’proq etishtirila-Di (uning ekma, dala, Osiyo, Kavkaz kenja turlari bor). Dehqonchilikda qadimdan (mil. AV. 4-a.dan) ekiladi. K. AQSh, Xitoy, Hindiston, Ukraina, Rossiyada ko’p eki- ladi. O’zbekistonda K. oraliq ekin va ko’kat o’g’it sifatida etishtiriladi. Na- msevar, sovuqqa chidamli ekin. Ildizi uq ildiz, ildizida tuganaqlar hosil bo’ladi (bir mavsum davomida 50-80 kg\/ga sof biologik azot tuplaydi). Po- yasi utsimon, chirmashib o’sadi, navlari- ga qarab o’z. 70-120 sm. dan 300 sm gacha boradi. Bargi murakkab, juft patsimon, jingalaqlari bor. Guli kapalaksimon, turlariga qarab rangi oq, qizil, ko’k. Mevasi dukkak, cho’zinchoq, qilichsimon. Dukkagida 4-10 ta don bo’ladi. 1000 ta donning vazni 100-250 g. Urug’i 1-5\u00b0 da unib chiqadi. Maysasi -3 -8\u00b0 sovuqqa chidaydi. O’sishi va rivojlanishi uchun eng qulay harorat 17-20\u00b0. Vegetasiya davri 75-100 (45-120) va undan ortiq kun. O’zidan changlanadi. K.ning doni oqsilga boy. Donidan oziq-ovqat (yorma, un, ko’k dumbul no’xatidan konservalar) va poyasidan xashak (ko’k massa, pichan, sevaj, somon) tayyorlanadi. Ko’k no’xati tarkibida 6,5% oqsil, 11,0% uglevodlar, 4,2% qand, 1% kletchatka, vitaminlar, mikroelementlar bor. K. doni aralash em sanoatida ko’p ishlatiladi (1 ozuqa bir- ligida 150 g dan ko’proq hazm bo’ladigan protein mavjud). K. em-xashak, ko’zgi g’alla, sabzavot ekinlaridan bo’shagan erdarga ekiladi. Asosan, erta bahorda, ba’zan ko’zda (okt. oyida) tor va keng qatorlab (chirmashib o’sadigan navlariga tayanch o’simliklar \u2014 suli, arpa qo’shib) ekiladi. Hosildorligi don bo’yicha 20\u2014 40 ts\/ga. O’zbekistonda shirin va nim shirin navlari ko’k dukkagi va don uchun etish- tiriladi. Xashaki K.ning ekiladigan na- vlari: Vostok 84, Vostok 55 (2001)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ko’kno’xat (Pisum), o’risnuxat -dukkaklilar oilasiga mansub bir yil- lik va ko’p yillik o’simliklar turkumi, dukkaqli don va sabzavot ekini. Evro- Pa, G’arbiy Osiyo, shim. Afrikada 6-7 turi uchraydi. Jahondagi ko’pgi-va … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123648","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123648","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123648"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123659,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123648\/revisions\/123659"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}