{"id":125007,"date":"2024-05-19T08:36:08","date_gmt":"2024-05-19T05:36:08","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=125007"},"modified":"2024-05-19T08:36:11","modified_gmt":"2024-05-19T05:36:11","slug":"soz-birikmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/soz-birikmasi\/","title":{"rendered":"So&#8217;z birikmasi"},"content":{"rendered":"\n<p>So&#8217;z birikmasi &#8212; ikki yoki un- dan ortiq mustaqil so&#8217;zning tobe gram- matik aloqa (moslashuv, boshqaruv yoki bitishuv) asosida birikishi natijasi- da hosil bo&#8217;lgan, borlikdagi narsa va hodisalarning nomini bildiradigan sintaktik tuzilma \u2014 nutq birligi: ig- naning ko&#8217;zi, kitobni o&#8217;qimoq, oydin kecha va b. Har qanday SB. birdan ortiq mustaqil so&#8217;zning birikuvidan hosil bo&#8217;ladi, tuziladi va 2 qismdan \u2014 hokim va tobe qismdan tashkil topadi: oliy ma&#8217;lumot (oliy\u2014 tobe qism, ma&#8217;lumot \u2014 hokim qism). SB. komponentlarining tarkibiga ko&#8217;ra sodda va murakkab turlarga buli- nadi. Komponentlarining har biri bir so&#8217;z shakliga teng bo&#8217;lgan SB. sodda SB. hisoblanadi: sayroqi qush, yigirma xo- nadon, tez yugurmoq kabi. Komponentlari yoki ulardan biri birdan ortiq so&#8217;zdan, suz birikmasidan iborat bo&#8217;lgan birik- malar murakkab SB. deyiladi. Mas, oliy ma&#8217;lumotli mutaxassis (oliy ma&#8217;lumot- li \u2014 tobe kiem, mutaxassis \u2014 hokim qism). Tarkibidagi hokim qismning qaysi so&#8217;z turkumidan bo&#8217;lishiga ko&#8217;ra S b. ning 2 turi farklanadi: ot SB., fe&#8217;l SB. Ot SB. hokim komponenti fe&#8217;ldan boshqa turkumga oid so&#8217;z (ot, son, ravish) bilan ifodalangan SB. dir (yuk mashinasi, bar- cha o&#8217;quvchilar, go&#8217;zal qishloq va b.). Fe&#8217;l SB. hokim kismi fe&#8217;l bilan ifodalan- gan SB. laridir (bog&#8217;ni aylanmoq, kitob o&#8217;qimoq, tez yurmoq kabi). Tarkibidagi tobe so&#8217;zning sintaktik vazifasiga ko&#8217;ra 3 turi farklanadi: aniqlovchili S. b. (yangi kitob), to&#8217;ldiruvchil i SB. (ukamni o&#8217;ynatdim) va holli SB. (tez gapirmoq, qishlokla yashamoq). S. b. mazmun va ohang tugalligiga ega bo&#8217;lmaydi, fikr ifodalamaydi va shu Xu- susiyati bilan sintaktik birlik bo&#8217;lmish gapdan farklanadi. Azim Hojiev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>So&#8217;z birikmasi &#8212; ikki yoki un- dan ortiq mustaqil so&#8217;zning tobe gram- matik aloqa (moslashuv, boshqaruv yoki bitishuv) asosida birikishi natijasi- da hosil bo&#8217;lgan, borlikdagi narsa va hodisalarning nomini bildiradigan &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/soz-birikmasi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-125007","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125007","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125007"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125010,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125007\/revisions\/125010"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}