Saturn, Zuhal \u2014 Quyosh sistema- sidagi 9 ta katta sayyoralardan biri; Quyoshdan uzoqligi bo’yicha 6sayyora. Astronomik belgisi fi . Quyoshdan o’rtacha uzoqligi 9,58 astronomik birlik (1429,3 mln. km) gateng. Kattaligi jihatidan Yupitertn keyin 2o’rinda. Orbitasi- ning ekstsentrisiteta 0,056 bo’lgani tu- fayli bu masofa perigeliyda qisqarib, afeliyda uzayib turadi. S. Quyosh atro- fini o’z orbitasi bo’ylab 29 yilu 167 kunda bir marta to’la aylanib chiqadi. Uning o’z o’qi atrofidagi aylanish dav- ri ekvatorida 10 soat 14,5 min. bo’lsa, qutblariga tomon Yupiterdagi singari ortib boradi. S.ning o’rtacha radiusi 58 ming km, ekvatorida 60 ming km ga yaqin. S.ning zichligi 0,72 g\/sm3 (bu er zichli- gining 0,13)ga, uning massasi 5681027 g (er massasidan 95,28 marta katta) ga teng. U, asosan, vodorod va geliydan iborat. Sayyora ekvatorining o’z orbita tekisligiga og’maligi 26\u00b045’ni tash- kil etadi. S. sirtida ekvatori bo’ylab cho’zilgan qora mintaqalar va oq dog’larni kuzatish mumkin. Spektroskopik tekshi — rishlar S. atmosferasi, asosan, vodorod (N2) va metan (SN4) dan iboratligini ko’rsatgan bo’lsa, keyinchalik unda atse- tilen (S2N2) va etan (S2N6) topilgan. Infranurlarda kuzatish S.dagi tra ke- skinligini (95 K) ko’rsatdi. S. muntazam radionurlanishiga va uz magnit may- doniga ega. S. atmosferasida shunday past trada ham muzlamaydigan metan va ammiak topilgan. S.ni ilk bor Galiley 1610 y.da kashf etgan. S.ning ajoyi- botligi atrofidagi halqasidir. S.ning ekvator tekisligi bo’ylab joylashgan bu halqa, asosan, 3 ta alohida kontsen- trik halqadan iborat. Ulardan sayyoraga eng yaqini S, o’rtadagisi V va tashqisi A b-n belgilangan. Hamma halqalar de- yarli shaffof bo’lib, ular orqasidagi yulduzlarni ko’rish mumkin. A halqa b-n V halqa oralig’ini Kassini nomli qora bo’shliq tashkil etadi. Halqalarning qalinligi bir necha km, diametri 250 ming km, yoshi 100 mln. yil atrofida. 20-a.ning boshlaridayoq halqalar yaxlit qattiq jismdan iborat emasligi, ular S. atrofida Kepler qonuni asosida ay- lanadigan ayrimayrim kattiq zarra- lardan tashkil topganligi aniqlangan. Halqalarning infraqizil spektrla- ri, asosan, muz va qirov spektrlariga o’xshaydi. S. 22 ta tabiiy yo’ldoshga ega. Ulardan eng kattalari: Mimas, Entse- lad, Tefiya, Diona, Reya, Titan, Giperi- on, Yapet, Feba, Yanus. Titan massasi va kattaligi (4850 km) jihatidan Quyosh sistemasidagi ulkan (u oydan ham kat- ta) Yo’ddosh hisoblanadi. Titan metan va vodoroddan tashkil topgan atmosferaga ega. S. yo’ldoshlaridan faqat Feba o’z or- bitasida boshqalarga nisbatan teskari tomonga harakatlanadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Saturn, Zuhal \u2014 Quyosh sistema- sidagi 9 ta katta sayyoralardan biri; Quyoshdan uzoqligi bo’yicha 6sayyora. Astronomik belgisi fi . Quyoshdan o’rtacha uzoqligi 9,58 astronomik birlik (1429,3 mln. km) gateng. Kattaligi … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-125815","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125815","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125815"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125815\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125838,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125815\/revisions\/125838"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125815"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125815"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125815"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}