{"id":125823,"date":"2024-05-19T14:39:47","date_gmt":"2024-05-19T11:39:47","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=125823"},"modified":"2024-05-19T14:39:56","modified_gmt":"2024-05-19T11:39:56","slug":"seysmik-shkala","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/seysmik-shkala\/","title":{"rendered":"Seysmik shkala"},"content":{"rendered":"\n<p>Seysmik shkala &#8212; zilzila pay- tida er sirtida vujudga keladigan te- branishlar kuchi (jadalligi)ni baholash (o&#8217;lchash) uchun ishlatiladigan jadval. Tebranishlar kuchi gruntdagi qoldiq de- formasiya (o&#8217;zgarish) ko&#8217;lami va shakliga, bino va inshootlarning shikastlanish drajasiga va b. tashqi ko&#8217;rsatkichlarga qarab baholanadi. S.sh.ning turi ko&#8217;p. Ulardan biri 1917 y. Xalqaro seysmik assosiasiya tomonidan qabul qilingan 12 balli Merkalli \u2014 Kankani \u2014 Ziberg shkalasi (hoz. ba&#8217;zi Evropa mamlakatla- rida qo&#8217;llanadi). 1931 y. AQSh da Vud va Nyuman tomonidan qabul qilingan 12 balli mm shkalasi, 1964 y. S. V. Medve- dev (Moskva) tomonidan tavsiya etilgan 12 balli shkala ham bor. 1964 y. Parij- da YUNESKO davlatlararo yigilishida tavsiya etilgan 12 balli MSHK64 shkala S. V. Medvedev (Moskva), V. Shponxoyer (Germaniya) va V. Karnik (Praga) tomoni- dan tuzilgan. Er sirtidagi tebranish- lar kuchini ballarda o&#8217;lchash b-n birga zilzilalarni magnituda (tebranishlar yoki silkinishlar qiymati) bo&#8217;yicha tas- niflash usuli ham ishlatiladi (q. Rix- ter shkalasi). Magnituda zilzila o&#8217;chog&#8217;I tarqatadigan energiya logarifmiga mu- tanosib (Moe) bo&#8217;ladi (mas, 1966 yilgi Toshkent zilzilasining kuchi 8 ball deb baxrlangan, magnitudasi esa 5,3 ga teng bo&#8217;lgan). Ba&#8217;zi mamlakatlar (mas, Yapo- niya) da 7 balli shkala qo&#8217;llanadi. S.sh. bo&#8217;yicha zilzila oqibatlarining tashqi ko&#8217;rinishlari (shikastlanish, emiri- lish, o&#8217;pirilish, yorilish, darzlar va b.) dan tashkari tebranish jarayonlari (sil- jish, surilish, tezlik, tezlanish va b.) ni ham xisobga oladigan maxsus asbo- blar (seysmograf, akselerograf va b.) yordamida ham aniqlanadi. S. sh. zilzi- laning tashqi alomatlarini o&#8217;rganish, seysmik xaritalar tuzish, seysmik hududlashtirish va cheklangan hududlarni mikrohududlashtirish va b. maqsadlarda qo&#8217;llanadi. Ad.: Rixter Ch., Elementarnaya seysmo- logiya, M., 1963; Abdullabekov K,., Zilzi- ladan saqlanish mumkinmi?, T., 1992.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Seysmik shkala &#8212; zilzila pay- tida er sirtida vujudga keladigan te- branishlar kuchi (jadalligi)ni baholash (o&#8217;lchash) uchun ishlatiladigan jadval. Tebranishlar kuchi gruntdagi qoldiq de- formasiya (o&#8217;zgarish) ko&#8217;lami va shakliga, bino &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/seysmik-shkala\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-125823","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125823"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125823\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125847,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125823\/revisions\/125847"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}