Sirt taranglik \u2014 ikki xil faza (jism) lar chegaralanish sirtining termodinamik tavsifi. Suyuklikning hajmi o’zgarmagan holda qaytar izoter- mik sharoitda uning sirtini bir birlik- ka oshirish uchun sarflangan ish b-n ifo- dalanadi. Bu kattalik J\/m2 yoki N\/m larda o’lchanadi. Yangi sirtni hosil bo’lishida bajarilgan ish sirt qatlamidagi mo- lekulalarning o’zaro tutinish kuchla- rini engib, suyuqlik ichkarisidan yangi molekulalarni sirt qatlamiga o’tib qo’shilishlariga sarf bo’ladi. Natijada suyuklikning sirt qatlamiga qo’shilgan molekulalar qo’shimcha potentsial ener- giyaga ega bo’ladi. Muvozanat holat poten- tsial energiyaning eng kichik qiymatiga mos kelgani uchun, o’z holiga qo’yib be- rilgan suyuqlik sirti eng kichik bo’lgan shakl \u2014 shar shakliga ega bo’lish uchun in- tiladi, ya’ni suyuklik o’zini qisqarishga intiladigan elastik cho’zilgan parda ichiga solib qo’yilgandek tutadi. Odatda, «o’z holiga qo’yib berilgan» suyukliklar emas, balki erning tortishish kuchi ta’- siri ostidagi suyuqliklar kuzatiladi. Bunday holda suyuklik tortishish kuchla- ri maydonidagi energiya va sirt Energi- yasi yig’indisidan iborat bo’lgan umumiy energiya eng kichik bo’ladigan shaklni oladi. Suyuklikning mayda tomchilari- da sirt energiyasi ustunlik qiladi va tomchilar shakli sferik shaklga yaqin bo’ladi. Agar sirtni hosil qiluvchi FA- zalar hajmi molekula o’lchamlariga ka- raganda etarli darajada katta bo’lsa, S.t. sirtning kattaligi va shakliga bog’liq bo’lmaydi. Aralashmalar S.t.iga kuchli ta’sir ko’rsatadi. Mas, suvda so- Vun eritilganda uning S.t.i (0,073 N\/m) kamayib 0,045 N\/m gacha tushib qoladi. Metall eritmalarining S.t.i ko’pchilik suyuqliklarga nisbatan katta bo’ladi, mas, platinaning S.t.i 2300 K da 1,82 N\/m ga, simobniki esa uy t-rasida 0,484 N\/m ga teng. Ftoruglerodli suyuqliklarning S.t.i eng kichik qiymatga ega. Tra ko’tarilgan sari suyuklikning zichligi b-n uning tuyingan bugining zichligi o’rtasidagi farq kamayib boradi. Shunga mos ravishda S.t. x,am kamayib boradi. Kritik trada S.t. nolga teng. Suyuklikgaz (bug’) yoki suyukliksuyu- Kliklarning oson harakatlana oluvchi ajralish chegaralarida S.t.ni bir necha usulda, mas, vertikal naycha uchidan uzilayotgan tomchi massasiga ko’ra, suyu- klikka botishi mumkin bo’lgan gaz Pu- fagining maksimal bosimiga ko’ra, yassi sirt ustidagi suyuqlik tomchisi yoki gaz pufagi shakliga ko’ra bevosita aniklash mumkin. Qattiq jismlarning moleku- lalari (yoki atomlari) erkin siljiy olmasligi tufayli, ularning S.t.ini ulchash qiyinroq. Shuning uchun qattiq jismlarning S.t.i molekulalar yoki atomlarning o’zaro ta’sirini o’rganish yo’li b-n bilvosita aniklanadi. Tirik organizmlarda S.t. butun hujayra yoki uning bo’laklariga muayyan shakl beruvchi omillardan biridir. S.t.ning kattali- gi va uning turli sharoitlarda o’zgarib borishi ko’pchilik hodisalarni, mas, ka- pillyar hodisalarnp vujudga kelishiga sababchi bo’ladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sirt taranglik \u2014 ikki xil faza (jism) lar chegaralanish sirtining termodinamik tavsifi. Suyuklikning hajmi o’zgarmagan holda qaytar izoter- mik sharoitda uning sirtini bir birlik- ka oshirish uchun sarflangan ish b-n … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-125900","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125900"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125925,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125900\/revisions\/125925"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}