{"id":127262,"date":"2024-05-21T19:05:20","date_gmt":"2024-05-21T16:05:20","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=127262"},"modified":"2024-05-21T19:05:27","modified_gmt":"2024-05-21T16:05:27","slug":"simmetriya-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/simmetriya-3\/","title":{"rendered":"Simmetriya"},"content":{"rendered":"\n<p>Simmetriya (Yun. symmetria \u2014 o&#8217;lchovdosh) (matematikada) \u2014 1) tor ma&#8217;noda \u2014 S. fazoning a tekislikka (tekislikdagi a to&#8217;g&#8217;ri chiziqqa) nisbatan unga tegishli har bir M nuqtaga shunday M&#8217; nuqtani mos qo&#8217;yuvchi almashtirish- ki, mm&#8217; kesma a tekislikka (a to&#8217;g&#8217;ri chiziqqa) tik bo&#8217;lib, tekislik (to&#8217;g&#8217;ri chi- zik} b-n kesishish nuqtasida teng ikkiga bo&#8217;linadi. a tekislik (to&#8217;g&#8217;ri chiziq) S. te- kisligi (o&#8217;qi) deyiladi; 2) keng ma&#8217;noda \u2014 S. geometrik F shaklning shunday xos- sasiki, harakatlanish va qaytishlar nati- jasida F ning shaklkurinishi o&#8217;zgarmay qoladi. Aniqrog&#8217;i, F shaklni o&#8217;z-o&#8217;ziga aylantiruvchi ortogonal almashtirish mavjud bo&#8217;lsa, bu F shakl S.ga ega (sim- metrik) deb yuritiladi (1rasm). S.ning Markaziy o&#8217;qqa nisbatan va ko&#8217;chirma S.si mavjud. O nuqtaga nisbatan Markaziy S. (inversiya) natijasida F shakl birbi- riga perpendikulyar uchta tekislikdan ketma-ket qaytish natijasida o&#8217;z-o&#8217;ziga aylanadi, boshqacha aytganda o nuqta F ning simmetrik nuqtalarini tutashti- ruvchi kesmalar o&#8217;rtasidir. O&#8217;qqa (to&#8217;g&#8217;ri chiziqqa) nisbatan Ltartibli S.da shak- lni shu o&#8217;q (to&#8217;kri chiziq) atrofida 360\u00b0\/&#187; ga teng burchakka aylantirish natija- sida o&#8217;z-o&#8217;zi b-n ustmaust keltiriladi. Ko&#8217;chirma S.sida shaklni o&#8217;z-o&#8217;ziga ustma- ust keltirish uchun u biror to&#8217;g&#8217;ri chiziq (ko&#8217;chirish o&#8217;qi) bo&#8217;ylab belgili kesmaga kadar siljitiladi (2rasm). 3) umumiy ma&#8217;noda S. matematik (yoki fizik) ob&#8217;ekt sgrukturasining uning almashtirishlar- ga nisbatan invariantligini bildira- Di. Mas, nisbiylik nazariyasi qonunlari S.si ularning Lorents almashtirishlari- ga nisbatan invariantligi b-n belgila- nadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Simmetriya (Yun. symmetria \u2014 o&#8217;lchovdosh) (matematikada) \u2014 1) tor ma&#8217;noda \u2014 S. fazoning a tekislikka (tekislikdagi a to&#8217;g&#8217;ri chiziqqa) nisbatan unga tegishli har bir M nuqtaga shunday M&#8217; nuqtani mos &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/simmetriya-3\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-127262","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127262","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127262"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127280,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127262\/revisions\/127280"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=127262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=127262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}