{"id":127301,"date":"2024-05-21T19:13:23","date_gmt":"2024-05-21T16:13:23","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=127301"},"modified":"2024-05-21T19:13:27","modified_gmt":"2024-05-21T16:13:27","slug":"sillabik-sher-tizimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/sillabik-sher-tizimi\/","title":{"rendered":"SILLABIK SHE&#8217;R TIZIMI"},"content":{"rendered":"\n<p>SILLABIK SHE&#8217;R TIZIMI (Yun. syllabikos \u2014 bo&#8217;g&#8217;inli) \u2014 har satrda bo&#8217;g&#8217;inlar soni teng bo&#8217;lishiga asoslan- gan she&#8217;r tizimi. S.sh.t., asosan, turg&#8217;un urg&#8217;uli tillar \u2014 frantsuz, nemis, polyak tillari va b.ga xos. Turkiy tillarning deyarli hammasida urg&#8217;u, asosan, turg&#8217;un \u2014 so&#8217;zning oxirgi bo&#8217;g&#8217;iniga tushadi (mas, kitbb \u2014 kitobda \u2014 kitobdagy kabi). S.sh.t.da she&#8217;riy ohang har misrada bo&#8217;g&#8217;inlarning baravar joylashishidan tashkil topadi. Demak, S.sh.t. o&#8217;zbek she&#8217;- riyatiga xos bo&#8217;lgan asosiy she&#8217;riy ti- zimdir. Uni barmoq vazni deb ham atasha- Di. Albatta, she&#8217;rda ohang yaratish uchun bo&#8217;g&#8217;inlarning bir miqdorda bo&#8217;lishi etarli emas, ular har misrada muayyan tartibda joylashishi ham kerak. S.sh.t.da ohang yaratishning asosiy omili sifa- tida turok, (tsezura) katta ahamiyatga ega. Mas, sog&#8217;indim, h ul Shodmon HH tuyg&#8217;ular bilan, \u2014 ko&#8217;ksimga h tirmashib HH usadi bir gul&#8230; Har 2 misrada ham dastlabki 5 bo&#8217;g&#8217;in b-n keyingi 5 bo&#8217;g&#8217;in orasida pauza (bosh turoq) bor. Dastlabki 6 bo&#8217;g&#8217;in ham o&#8217;z ichida 3 bo&#8217;g&#8217;inli 2 guruhga ajraladi \u2014 ular o&#8217;rtasida ham qisqa pauza \u2014 turoq bor. Bo&#8217;g&#8217;inlarning soni va joylashish tartibi she&#8217;r oxirigacha o&#8217;zgarmaydi, ya&#8217;ni S.sh.t.da turoqning o&#8217;rni doimiy bo&#8217;ladi. S.sh.t.da bo&#8217;g&#8217;inlarni tarti- Blash yoki turoklarni joylashtirish imkoniyatlari g&#8217;oyat keng, bu esa bir xil miqdordagi, mas, 11 bo&#8217;g&#8217;inli vaznda har xil ohanglar yaratishga yordam beradi. S.sh.t.ga asoslangan o&#8217;zbek she&#8217;riyati- da 5 bo&#8217;g&#8217;inlidan 16 bo&#8217;g&#8217;inligacha bo&#8217;lgan vaznlar tizimlari mavjud. M. Shayxzo- da &#171;Toshkentnoma&#187; dostonida bularning hammasidan foydalangan. S.sh.t. ba&#8217;zan ko&#8217;chma urg&#8217;uga ega bo&#8217;lgan tillarda ham uchrashi mumkin. Mas, 17-a.da rus she&#8217;ri- yatida S.sh.t.ga amal qilingan. Biroq bu tizim rus tilining grammatik xususi- yatlariga mos kelmagani uchun 18-a.ning 30y.laridan boshlab uning o&#8217;rnini sil- labiktonik she&#8217;r tizimi egallay boshla- gan (yana q. Barmoq vazni).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>SILLABIK SHE&#8217;R TIZIMI (Yun. syllabikos \u2014 bo&#8217;g&#8217;inli) \u2014 har satrda bo&#8217;g&#8217;inlar soni teng bo&#8217;lishiga asoslan- gan she&#8217;r tizimi. S.sh.t., asosan, turg&#8217;un urg&#8217;uli tillar \u2014 frantsuz, nemis, polyak tillari va b.ga &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/sillabik-sher-tizimi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-127301","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127301"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127302,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127301\/revisions\/127302"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=127301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=127301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}