Ilonlar (Ophidia yoki Serpentes) tangachalilar kenja turkumi. Qad. I. qazilma qoldig’i (uz. 11 m gacha) bo’r davri- dan ma’lum. I.ning ajdodi ech-kemarlarga o’xshash kaltakesaklar bo’lganligi tax- min qilinadi. Tanasi ingichka va uzun, uz. 8 sm dan 10 m gacha, muguzeimon qalqon va tangachalar b-n qoplangan. Oyoq Kamari suyaklari bo’lmaydi, ayrim I.da chanoq va orqa oyoklari rudimenti saklanib qolgan. Umurtqalari 141 dan 435 taga- cha. Tush suyagi bulmaydi, qovurg’alari harakatchan. Ko’zini shaffof qovoklar qoplab turadi. Quloq teshigi va nog’ora pardasi bo’lmaydi, urta qulog’i sodda tu- zilgan. Tili uzun, ayrisimon, Yakobson organi bor. Bosh skeletining yuz suyakla- ri elastik paylar orqali o’zaro birik- Kan bulib, yirik uljani yutayotga-nida og’zining keng ochilishiga imkon beradi. Tishlari ingichka, o’tkir, orqaga egil- gan; o’ljani ushlab turish uchun xizmat qiladi. Zaharli I.ning yuqori jag’larida zahar tishlari buladi. Tishlar sirtida- gi egatcha yoki ichidagi nay orqali zahar o’lja tanasiga oqib keladi. Ichki organ- lari asimmetrik joylashgan. O’pkasi, odatda, bitga; siydik pufa- gi bo’lmaydi. Erkagining kuyikish or- ganlari bir juft xaltachalardan iborat bo’lib, anal teshigidan orqarokda, teri- sining ostida joylashgan. Yilda bir necha marta tullaydi, bunda terisining sirtqi qavati paypoq echilganidek yaxlit ko’chib tushadi. I.ning 3000 ga yaqin turi 13 oilaga bo’linadi. Asosiy oilalari: suv ilon- lari, aspidlar, dengiz ilonlari, qora ilonlar, chuqurchaboshlilar, so’qir- ilonlar, torog’izlilar, bo’g’ma ilonlar, qal-qondumlilar. Er yuzida, Antarkti- dadan tashqari, hamma joyda uchraydi. Odatda, er ustida qalin o’t-o’lanlar orasida, da-raxtlarda, ko’p turlari cho’llarda, ayrim turlari suvda yashaydi. Yirtqich, o’ljani tirikligicha yoki oldin zaharlab yoki bo’g’ib o’ddirib keyin yuta- Di. Tuxum qo’yadi, ayrimlari tuxumdan tirik tug’adi. I.tabiatda kemiruvchilar, mollyuskalar va hasharotlar sonini che- Klab turishda katta ahamiyatga ega. I. zaharidan tibbiyotda foydalani- ladi. Ba’zi I. terisi charm sanoatida qo’llaniladi. Ayrim I. odam uchun xav- fli, biroq ular hech qachon birinchi bo’lib hamla qilmaydi. O’zbekiston hududida I.ning 20 gacha yaqin turi tarqalgan, ulardan kapcha ilon, ko’lbor ilon, dasht qora iloni, bo’sh ilon (qalqontumshuq), qum charx-iloni zaharli hisoblanadi. Ko’pchilik turlarining soni keskin kamayib ketmoqda. Xalqaro tabiatni muhofaza qilish jamiyati Qizil kitobiga 16 tur va kenja turi ki- ritilgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ilonlar (Ophidia yoki Serpentes) tangachalilar kenja turkumi. Qad. I. qazilma qoldig’i (uz. 11 m gacha) bo’r davri- dan ma’lum. I.ning ajdodi ech-kemarlarga o’xshash kaltakesaklar bo’lganligi tax- min qilinadi. Tanasi ingichka … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-130184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130184"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130185,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130184\/revisions\/130185"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}