Inklar, Inkalar (ispancha incas) \u2014 dastlab 11 \u201413-a.larda Peru (Jan. Ame- Rika)da yashagan kechua tillari gu-ruhiga mansub indeys qabilalari, keyinchalik \u2014 qabilalar Ittifoqi tomonidan 1438 y.da barpo etilgan Tau-antinsuyu davla- tidagi xukmron tabaqa. Bu davlatda (poytaxti \u2014 Kusko sh.) qulchilik hukm surib, I. bo’ysundirilgan qabilalardan o’lpon olishgan, jamoaning oddiy a’zolari, hunarmandlar va qullar \u2014 yanakonalarning mehnatidan foydala- nishgan. Jamiyatning asosiy ijtimoiy- iqtisodiy yacheyka-sini qo’shni jamoasi \u2014 Ai Lyu tashkil etgan. Er hukmdor \u2014 Oliy Inkaga tegishli, uning hokimiyati ilohiy hisoblangan bo’lib afsonaviy birinchi hukmdor \u2014Manko kapak \u2014 quyosh o’g’li sifatida e’zozlangan. I. ir- rigasiyadan foydalanishgan, harbiy va ma’muriy maqsadlarda qurilish insho- otlari bunyod etishgan, «bog’ichli xat» \u2014 kipu ko’rinishida axborotlarni uzatish tizimini, shuningdek, ilk yozuvni ixtiro qilishgan, 1532 y. ispan bo-sqinchilari F. Pisarro boshchiligida I. xududiga bostirib kirganlar. Davlat talon-taroj etilib, uning madaniyati vayron etilgan. Ispanlar tomonidan bo’ysundirilgan I. kechua elati tarkibiga kirgan. I. me’morligi vasan’ati deganda, odatda, Peru, Boliviya, Ekvador va chi- lining shim.da yashagan qad. xalqlarning san’ati ko’zda tutiladi. Mil. AV. I ming yillikda bu erlarda qudratli sug’orish tizimi mavjud bo’lgan, xom g’ishtdan binolar kurilib (devorlarining qalinligi 30 sm dan 12 m gacha), ularning tashqarisi bo’rtma naqshlar b-n bezalgan, ichkarisi suvalgan, ba’zan bo’yab bezatil- gan. Xarsang toshdan mudofaa inshoot- lari qurilgan, yirik toshlardan yo’nib ishlangan binolar ham bor (mas, Peruda- gi Saksauaman qal’asining devoridagi toshlardan biri 150 t dan ortiq). Kusko- dagi asosiy Quyosh ibodatxonasi mashhur. U 3 qavat tosh devordan iborat bo’lib, de-vorlar o’z vaqtida balandligining yar- migacha oltin b-n krplangan. Devorlarga bo’rttirib ishlangan haykallar (mas, Ti- auanakodagi «Quyosh darvoza-si»), yirik tosh haykallar, sopol va metall idishlar- dagi turli afsonaviy shakllar, idishlar- ga ishlangan rasmlar (jang lavhalari, afsonaviy mavzular) xalq amaliy san’a- ti ancha rivoj topganini ko’rsatadi. So- Pol idishlarga oq yoki sargish fonda qora sir b-n bo’yab rasmlar ishlangan. Keyingi davrlarga mansub ras-mlarda hayvonlar, o’simlik va mevalar aks ettirilgan. Ol- tin, kumush, mis, jez, qo’rg’oshindan har xil idish, bezak buyumlari tayyorlan- gan. Koriqancha ibodatxonasida zargar- lar tomonidan yaratilgan «Oltin bog'» bo’lganligi to’g’risida ma’lumot bor. «Oltin bog'»da turli o’simlik, meva, qush, hayvon va kishilarning shakllari oltin va ku-mushdan tayyorlangan (bular- ning ham-masi keyinchalik istilochilar tomonidan o’zlashtirilib, yo’qotib yubo- rilgan). Iqlimning quruqligi tufayli saqlanib qolgan mato parchalarida rang- barang murakkab tasvirlar mohirona to’qilgan, tikilgan. I. san’ati Peru, bo- Liviya, Ekvador san’ati rivojiga katta ta’sir ko’rsatgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Inklar, Inkalar (ispancha incas) \u2014 dastlab 11 \u201413-a.larda Peru (Jan. Ame- Rika)da yashagan kechua tillari gu-ruhiga mansub indeys qabilalari, keyinchalik \u2014 qabilalar Ittifoqi tomonidan 1438 y.da barpo etilgan Tau-antinsuyu davla- … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-130300","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130300","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130300"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130310,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130300\/revisions\/130310"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}