Inersial sanoq sistema — si -Nyutonning birinchi qonuni ba- jariladigan sanok, sistemasi. Bunda har qanday jism o’zining tinch holatini yoki to’g’ri chiziqli tekis harakatini unga boshqa jism tomonidan ta’- sir ko’rsatilib, uning shu holatini o’zgartirishga majbur qilmagunicha sa- klaydi. Inersial sistemaga nisbatan to’g’ri chizikli va tekis harakatlanayotgan har qanday sistema ham inersial siste- ma hisoblanadi. Tabiat qonunlarining ifodalari turli I. s. eda bir xil ko’ri- nishga ega (q. Nisbiylik printsipi); moddiy nuqtaning tezligi yorug’lik tez- ligidan ko’p marta kichik bo’lganda uning turli I. s. s.ga nisbatan harakatlari orasidagi boglanish Galiley almashti- rishlari b-n, tezligi yoruglik tezligiga yaqin hollarda esa Lorents almashtirish- lari b-n ifodalanadi. Har qanday yakkalangan sistemani I. s. s. sifatida qabul qilish mumkin. Ammo tabiatda tashqi ta’sirlardan xoli mutlak, yakkalangan sistema mavjud bo’lmagani uchun I. s. s. ideallashtiril- gan mavhum tushunchadir. Amalda I. s. s. sifatida taqriban er, Kuyosh, galaktika markazi yoki tekis harakatlanayotgan po- ezd qabul qilinadi va ularga nisbatan jismlar harakati o’rganiladi. Mac, OS- mon mexanikasi va kosmonavtika masa- lalarini hal qilishda I. s. s. sifatida, asosan, Quyosh massasining markazi qabul qilinib, ularning o’k\/1ari uchta yulduz- ga qaratiladi. Ko’pgina masalalarni hal etishda I. s. s. sifatida er qabul qilingan. Shunday qilib, turli moddiy sis-temalar turlicha darajada inersial- dir. Sanoq sistemalarining inersi- alligi masalasi fizik maydonlarni hisobga olish zarur bo’lganda murakka- blashadi. Darhaqiqat, nisbiylik naza- riyasi shuni ko’rsatadiki, gravitasiya maydoni hisobga olinganda butun fazo- da I. s. s. mavjud emas; lekin kichik vaqt oralig’ida va fazoning etarli dara-jada kichik sohasi uchun lokal \u2014 gali-Ley I. s. s. kiritilishi mumkin. I. s. era nisbatan tezlanishli harakatlanayotgan sistemalar noinersi- aldir. Harakatni tavsiflash uchun Noi- nersial sanoq sistemalari tanlanganda- gi nazariya umumiy nisbiylik nazariyasi deyiladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Inersial sanoq sistema — si -Nyutonning birinchi qonuni ba- jariladigan sanok, sistemasi. Bunda har qanday jism o’zining tinch holatini yoki to’g’ri chiziqli tekis harakatini unga boshqa jism tomonidan ta’- sir … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-130387","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130387"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130398,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130387\/revisions\/130398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}