Gotika (ital. gotico \u2014 german qabilalaridan gotlar nomidan), gotika uslubi \u2014 G’arbiy, Markaziy va qisman Sharqiy Evropa mamlakatlarida o’rta asrlar san’atida hukm surgan badiiy uslub. «G.»termini Uyg’onish davrida qo’llanila boshlagan. 12-a.da roman US- lubi o’rniga yuzaga kelgan. G.da etakchi o’rinni me’morlik egalladi, unda me’- morlik, haykaltaroshlik va rangtasvir (asosan vitraj)ning uyg’unligi buyuk na- munasi bo’lgan ibodatxona alohida o’rin tutadi. Ibodatxona qurishning yangi loyiha tizimi ishlab chiqildi: bosh tar- zi uchli ravoqli va gumbazlari qovurg’ali (nervyur), og’irligi arkbutanlar orqali tashqi devor va tayanch ustunlar (kon- trfors)ga o’tkazilgan sinchli tuzilma. Gumbaz to’shamalari engil qalamalar b-n to’ldirilgan, ustun oralaridagi Yi- rik oynalar vitrajlar b-n bezatilgan, g’arbiy tarzida minoralar (bal. 150 m gacha) qurilgan. Bu yangi loyiha neflar kengligi va bino balandligini birmuncha oshirgan. Shuning hisobiga inshoot en- gil, mujassamotiga ko’ra ko’kka cho’zilgan. Ichi va tashqarisi haykallar va nafis tosh o’ymakori bezaklar b-n bezatilgan. Mujassamotida panjarali baland Mino- ralar muhim o’rin tutgan. G. me’morligi- ga uchli vimperglar, deraza va peshtoqlar, doira shaklidagi oynalar, bezak qism (fial)lar va sh.k. me’moriy shakllar xos. G. 12-a. o’rtalarida shim. Frantsiyada yuzaga keldi. 13-a. 1-yarmida yuksak da- rajada rivojlandi. Shu erda g.ning tosh ibodatxonalari o’zining mumtoz shakliga ega bo’ldi. Bibi Maryam ibo- datxonasi (Notrdam, 1163-1257), Shartr (1194-1260), Reyms (1211-1311), Amen (1220-88) va b.dagi ibodat- xonalar g.ning yuksak namunasidir. Niderlandiya, Shim. Germaniya, Skan- dinaviya, Ispaniya, Italiya, Polsha, Chexiya, Latviya, Estoniya va b. joylar- da ham g. mahalliy an’analar ta’si- rida rivojlandi. G.ning ilg’or usul- lari Uyg’onish davri va barokko me’- morligiga ijobiy ta’sir ko’rsatdi. G. tasviriy san’ati diniy va dunyo- viy dunyoqarashlardagi uyg’unlikni saqlagan holda rivojlandi, ayni vaqtda voqelikni uning hodisalari b-n birga aks ettirishga intildi. Ibodatxona- lar bezagida haykal va releflar (mas. Reyms ibodatxonasida 2300 dan ortiq haykal), vitrajlar (Sen-Deni, Shartr va b.da) keng qo’llanilgan, tasviriy san’at asarlari me’moriy mujassa- motga bo’ysundirilgan. Diniy mavzu- dagi asarlar b-n bir qatorda maishiy lavhalar, mehnat jarayoni aks etgan, ba’zan hajviy lavhalar ham uchraydi (Parij, Amen, Strasburg va b. joy- lardagi ibodatxonalar). Amaliy bezak san’ati yuksak darajada rivojlandi: tosh va fil suyagi o’ymakorligi, metall buyumlar, emal va sh.k. Rangtasvir- da nisbatan kitob miniatyurasi keng taraqqiy etdi, unda tarixiy va mai- shiy lavhalar haqqoniy aks ettirildi. O’zbekistan hududida 19-a. oxi- ri \u2014 20-a. boshlarida g. uslub-bel- gilari me’morlikda paydo bo’ldi (mas, Toshkent sh.dagi Kirxa binosi). Ne’mat Abdullaev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gotika (ital. gotico \u2014 german qabilalaridan gotlar nomidan), gotika uslubi \u2014 G’arbiy, Markaziy va qisman Sharqiy Evropa mamlakatlarida o’rta asrlar san’atida hukm surgan badiiy uslub. «G.»termini Uyg’onish davrida qo’llanila boshlagan. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-130772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130778,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130772\/revisions\/130778"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}