{"id":131052,"date":"2024-06-10T13:29:10","date_gmt":"2024-06-10T10:29:10","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=131052"},"modified":"2024-06-10T13:31:44","modified_gmt":"2024-06-10T10:31:44","slug":"dastlabki-davlatlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/dastlabki-davlatlar\/","title":{"rendered":"Dastlabki davlatlar"},"content":{"rendered":"\n<p>Miloddan avvalgi VII-VI asrlar \u2013 O\u2019rta Osiyo hududida saklar, sug\u2019diylar, baqtriyaliklar, parfiyaliklar, xorazmliklarning joylashuvi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi VII asr \u2013 Qadimgi Xorazm va Baqtriya davlatlari tashkil topdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi VII-VI asrlar \u2013 Dastlabki davlat birlashmalari (Sug\u2019diyona, Baqtriya, Xorazm). Dastlabki shaharlarning vujudga kelishi [Afrosiyob (Smarakansa), Buxoro, Uzunqir, Yerqo\u2019rg\u2019on, Ko\u2019ktepa, Qiziltepa, Ko\u2019zaliqir]. O\u2019rta Osiyoda zardushtiylik dinining tarqalishi va Avesto kitobiga tartib berilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi VI asr \u2013 Ko\u2019chmanchi sak-massagetlar siyosiy ittifoqining tashkil topishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi VI-V asrlar \u2013 Xorazmiylar mamlakati (\u201cKatta Xorazm\u201d) haqida dastlabki ma\u2019lumot (yunon muallifi miletlik Gekatey).<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 558-330-yillar \u2013 Qadimgi Sharqda Axomaniylar hukmronligi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 558-530-yillar \u2013 Qadimgi Eron davlati podshosi Kir II hukmronlik yillari.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 545-30-yillar \u2013 O\u2019rta Osiyoda Axomaniylar hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 545-540-yillar \u2013 Kir II tomonidan Marg\u2019iyona, Baqtriya va Parfiyaning bosib olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 530-yil \u2013 Massagetlar malikasi To\u2019marisning Turonga bostirib kirgan Axomaniylar podshosi Kir II ga qarshi kurashi va g\u2019alaba qozonishi (yunon tarixchisi Gerodot ma\u2019lumoti).<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 522-yil 10 dekabr \u2013 Axomaniylarga qarshi Frada boshchiligida Marg\u2019iyonada ko\u2019tarilgan qo\u2019zg\u2019olonning bostirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 519-yil \u2013 Doro I ning saklar ustiga yurishi, Shiroq jasorati, Bihistun qoya yozuvlarida saklar, sug\u2019diylar, baqtriyaliklar, xorazmiylar haqida yozma ma\u2019lumotlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 494-493-yillar \u2013 Tigraxauda (cho\u2019qqi qalpoqi) saklarining Doroga qarshi kurashi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 490-yil \u2013 O\u2019rta Osiyo elatlari ishtirokida yunonlar bilan axomaniylar o\u2019rtasida Marafon jangi bo\u2019lib o\u2019tdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi V-IV asrlar \u2013 O\u2019rta Osiyo hududida dastlabki tanglarning tarqalishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi V-IV asrlar \u2013 Buxoroga asos solingan.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi IV-II asrlar-milodiy VIII asr \u2013 Qadimgi Samarqand (Marokanda) va uning atrofidagi qishloqlarni o\u2019ragan mudofaa devori \u2013 \u201cDevori Qiyomat\u201d qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 329-yil \u2013 Aleksandr Makedonskiy (Makedoniyalik Iskandar)ning O\u2019rta Osiyoga bostirib kirishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 329-328-yillar \u2013 O\u2019rta Osiyo xalqlarining Spitamen boshchiligida Aleksandrga qarshi kurashi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 328-yil \u2013 Xorazm shohi Farasmanning Aleksandr huzuriga ittifoqchilik taklifi bilan kelishi; Yaksart daryosi (Sirdaryo) bo\u2019yidagi jang (O\u2019rta Osiyo xalqlarining Aleksandrga qarshi olib borgan janglaridan biri); Spitamenning o\u2019limi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 327-yil \u2013 Makedoniyalik Iskandarning \u201cSug\u2019d qal\u2019asi\u201dni egallashi. Sug\u2019d zodagoni Oksiartning qizi Ravshanakka uylanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 327-yil yozi \u2013 Aleksandr Amudaryoni kechib o\u2019tib, Hindistonga yurishni boshlagan.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 325-yil \u2013 Aleksandr Hindistonda vafot etgani haqidagi soxta xabar tufayli yunon-makedon jangchilari va mahalliy Baqtriyada qo\u2019zg\u2019olon ko\u2019tarilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 323-yil \u2013 Aleksandrning vafot etgani haqidagi huquqiy xabarlarning O\u2019rta Osiyoga yetib kelishi. Sug\u2019d va Baqtriyaga joylashtirilgan 20 ming piyoda va 3 ming otliq yunon-makedon jangchisi isyoni va uni lashkarboshisi Perdikka tomonidan bostirilishi; Aleksandrning o\u2019limi va imperiyaning parchalanib ketishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 321-yil \u2013 Baqtriya va Sug\u2019diyonani bir hokimlikka birlashtirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 315-yil \u2013 Aleksandr tomonidan tayinlangan mahalliy satraplar yunon-makedon satraplari bilan almashtirilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 312-yil \u2013 Aleksandrning iqtidorli sarkardalaridan biri Salavkga Bobil berilgan. U o\u2019z davlati chegarasini Sirdaryo va Hind daryosiga qadar kengaytirishga erishgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 312-yil oktabr \u2013 Bobilni Salavk I Nikator tomonidan bosib olinishi bilan Salavkiylar davlati hukmronligi boshlangan.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 312-250-yillar \u2013 O\u2019rta Osiyoda Salavkiylar hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi taxminan 300-yil \u2013 Salavkiylar Salavk I va Antiox I ning sarkardasi Demodamning Sirdaryo ortidagi yerlarga yurishi (Demodam yurishi).<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 293-yil \u2013 Marg\u2019iyona, Baqtriya va Sug\u2019diyonaning Salavk I tomonidan o\u2019g\u2019li Antiox I Soter ixtiyoriga berilishi. O\u2019rta Osiyo hududida Antioxiya nomli shaharlarning barpo etila boshlanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi taxminan 250-yil \u2013 Parfiya davlatining vujudga kelishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi III asr o\u2019rtalari \u2013 Salavkiylar davlatining qulashi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi III asr o\u2019rtalari \u2013 Yunon-Baqtriya davlatining tashkil topishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 250-140-yillar \u2013 Yunon-Baqtriya davlati.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi III-milodiy V asr o\u2019rtalari \u2013 Sirdaryoning o\u2019rta havzasida mavjud bo\u2019lgan Qang\u2019 (Kanguy) davlati.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 199-167-yillar \u2013 Demetriy I ning hukmronlik yillari (Yunon-Baqtriya davlati).<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 165-yil \u2013 Yuyechjilarning hunlar tomonidan tor-mor qilinishi; yuyechji qabilalarining Farg\u2019ona, Sirdaryo bo\u2019yi orqali o\u2019tib Sug\u2019dni egallashi va Baqtriya hujumi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 140-135-yillar \u2013 Sak va yuyechji qabilalari tomonidan Yunon-Baqtriya podsholigining tugatilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi II asr-milodiy III asr \u2013 Farg\u2019ona vodiysidagi Davan (Da-yuan) davlati.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 138-125-yillar \u2013 Xitoylik diplomat va sayyoh Chjan Szyanning Sharqiy Turkiston va O\u2019rta Osiyoga sayohati. Chjan Szyan Davan, Qang\u2019 davlatlariga kelib Xitoy bilan rasmiy aloqalar boshlangan.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi II asr \u2013 Buyuk Ipak yo\u2019lining tashkil topishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 104-101-yillar \u2013 Davan davlatining Xitoy istilosidan himoyalanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi 101-yil \u2013 Davan poytaxti Ershi mudofaasi.<\/p>\n\n\n\n<p>Miloddan avvalgi I asr \u2013 Talli Barzudan qadimgi sug\u2019d yozuvining topilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Milodiy I-III asrlar \u2013 Kushon podsholigi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>Milodiy 78-123-yillar \u2013 Kushon podsholigi hukmdori. Kanishka I davri. Kushon-Baqtriya tilini davlat tili sifatida qabul qilinishi. Buddizmning yangi mazhabi-mahayananing rasmiylashtirilishi. Poytaxtning Peshovar shahriga ko\u2019chirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Milodiy 99-yil \u2013 Kushon elchisining Rimga kelishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Milodiy II-IV asrlar \u2013 Hun qabilalarining Orol bo\u2019ylariga kelishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Milodiy 224-yil \u2013 Parfiya davlatining parchalanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>305-yil \u2013 Xorazmning Qang\u2019 davlatidan ajralishi; Xorazmda Afrig\u2019iylar davlatining vujudga kelishi (asoschisi shoh Afrig\u2019i); poytaxtning Tuproqqal\u2019adan Katga ko\u2019chirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>305-995-yillar \u2013 Xorazmda afrig\u2019iylar sulolasining hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>353-yil \u2013 Xioniylarning Sug\u2019d viloyatiga kirib kelishi. Ularni ilk bor tarixiy manbalarda qayd etilishi (Ammian Marsellin ma\u2019lumoti).<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan 370-yillar \u2013 O\u2019rta Osiyoda xioniylar hukmronligining o\u2019rnatilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>421-438-yillar \u2013 Sosoniylar shohi Bahrom Go\u2019r (Varaxran V) ning xioniylarga qarshi kurashi.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan 420-yillar \u2013 Toxarlarning Amudaryo havzasiga kirib kelishi.<\/p>\n\n\n\n<p>420-456-yillar \u2013 Kidariylar davlati.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan 430-yillar \u2013 Sosoniylar shohi Bahrom Go\u2019r (Varaxran)ning Marv atrofida xioniylarni yengishi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Miloddan avvalgi VII-VI asrlar \u2013 O\u2019rta Osiyo hududida saklar, sug\u2019diylar, baqtriyaliklar, parfiyaliklar, xorazmliklarning joylashuvi. Miloddan avvalgi VII asr \u2013 Qadimgi Xorazm va Baqtriya davlatlari tashkil topdi. Miloddan avvalgi VII-VI asrlar &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/dastlabki-davlatlar\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-131052","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131052","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131052"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131054,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131052\/revisions\/131054"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}