Glikoliz (Yun. Clylys \u2014 shirin va lysis \u2014 parchalanish) \u2014 uglevod- lar (asosan glyukoza)TT sut kislota- sigacha anaerob parchalanish jarayoni; bijg’ishning bir turi. G.da ajralib chiqqan energiya adenozintrifosfat (ATF) ning fosfat bog’lari energiyasi- ga aylanadi. Bu jarayonda 6 uglerodli qand \u2014 D-glyukoza hujayraning asosiy «yonilg’i»si hisoblanadi. G.da gomo- fermentativ sut kislotali va spirtli bijg’ish muhim ahamiyatga ega. Birinchi holda 6 uglerodli glyukoza 2 molekula 3 uglerodli sut kislotasigacha parchalana- Di. G.ning bu xili ko’pchilik mikroor- ganizmlar va yuksak hayvonlar, jumla- dan sut emizuvchilar organizmida sodir bo’ladi. Spirtli bijg’ishda 6 uglerodli glyukoza molekulasi 2 ta 2 uglerodli etanol (S2N5ON)ga v 2 molekula ugle- rod (1U)-oksid (SO2) gacha parchalanadi. G. jarayoni 2 bosqichda amalga oshadi. 1-bosqichda oddiy qandlar to’planadi va ular gliserinalde-gidfosfatga ay- lanib, ATF sarf bo’ladi; 2-bosqichda oksidlanish-qaytarilish reaktsiyasi tu- fayli ATF hamda sut kislotasi hosil bo’ladi. G.ning ketma-ket reaktsiyalarini 11 ta ferment katalizlaydi. Bu ferment- larni erigan holda ajratib olish mum- kin. G.ning tayyorgarlik bosqichida har xil uglevodlar ATF hisobiga fosfor- lanadi va gliserinaldegid-3-fosfat hosil bo’ladi. G.ning 2-bosqichi hamma uglevodlar uchun umumiy bo’lib, unda ADF oksidlanish-qaytarilish reaktsi- yalarida energiya jamg’arilishi tufayli ATF gacha fosforlanadi. G. ketma-ket bo- radigan 3 xil reaktsiyalar: glyukoza-ugle- rod skeletining buzilib sut kislotasi hosil bo’lishi; anorganik fosfat ning ATF ning oxirgi guruhiga aylanishi; oksidlanish-qaytarilish reaktsiyala- ri, ya’ni elektronlar o’tkazish yo’lidan iborat. G.da glyukoza molekulasidagi kimyoviy energiyaning juda oz qismi ajraladi. Kislorodli bosqichda glyuko- za oxirgi mahsulot \u2014 SO2 va N2O gacha parchalanib, ancha ko’p miqdordagi ener- giya ajralib chiqadi. G.da nafas olishga nisbatan kam energiya ajralishi glyuko- zaga o’xshash murakkab modda \u2014 sut kis- lotasi xrsil bo’lishi b-n bog’liq. Shu- ning uchun sut kislotasining oksidla- nish darajasi glyukozaning oksidlanish darajasiga teng. Muskullar qisqarganda sut kislotasi ko’payib, glikogen kamaya- Di. Bu hol muskul qisqarishida g. ener- giya manbai bo’lishini ko’rsatadi. Ba’- zan g. zaxiralari b-n ishlov berilganda ham muskul qisqaraveradi. Shu boisdan G.ning o’zi muskul qisqarishida hal qiluvchi ahamiyatga ega emas. Skelet mu- skullari uchun g. asosiy energiya manbai hisoblanadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Glikoliz (Yun. Clylys \u2014 shirin va lysis \u2014 parchalanish) \u2014 uglevod- lar (asosan glyukoza)TT sut kislota- sigacha anaerob parchalanish jarayoni; bijg’ishning bir turi. G.da ajralib chiqqan energiya adenozintrifosfat (ATF) ning … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-131120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131128,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131120\/revisions\/131128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}