{"id":131679,"date":"2024-06-11T19:16:15","date_gmt":"2024-06-11T16:16:15","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=131679"},"modified":"2024-06-11T19:16:16","modified_gmt":"2024-06-11T16:16:16","slug":"tusiy-nosiriddin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/tusiy-nosiriddin\/","title":{"rendered":"Tusiy Nosiriddin"},"content":{"rendered":"\n<p>Tusiy Nosiriddin (to&#8217;liq ismsharifi Abu Ja&#8217;far Muhammad ibn Muhammad ibn Hasan Nosiriddin Tusiy) (1201.17.2,. hoz. Eron hududida \u2014 1274.25.6, Bag&#8217;dod) \u2014 o&#8217;rta osiyolik astronom va matematik olim. T. Eron Ko&#8217;histonining ismoiliylar hokimi Nasriddin muhtasham saroyida xizmat qilgan. &#171;Axloqi Nosiriy&#187;, &#171;Tajrid&#187; kabi asarlari Sharqda keng tarqalgan. T. 1256 y.da Eronga bostirib kirgan mo&#8217;g&#8217;ul istilochilari boshlig&#8217;i Huloku saroyiga xizmatga olindi. T. o&#8217;zining mavqeidan foydalanib, yaqin Sharq va O&#8217;rta Sharq madaniyatining rivojlanishiga katta hissa qo&#8217;shdi. 1259 y.da Marog&#8217;a rasadxonasi qurilishiga rahbarlik qildi, atrofiga turli mamlakat olimlarini to&#8217;plab, Maroga ilmiy maktabini yaratdi. Bu rasadxonada o&#8217;sha davrning mukammal astronomik jadvallaridan biri &#171;Ziji Elxoniy&#187; tuzilgan. T. mat. faniga ham katta hissa qo&#8217;shgan olim. &#171;Tahriri Uklidis&#187; (Evklid &#171;Negiz&#187;lariga qo&#8217;shimchalar) asarida Evklidnpnt 5postulatini isbotlashga urinib, noevklid geometriyaning ayrim teoremalari va aksiomalarini ta&#8217;rifladi. &#171;Shaklulqitta'&#187; (trigonometriya asoslari) asarida trigonometriyani mustaqil soha sifatida bayon qildi. Bu asar trigonometriyaning Evropaga tarqalishida asosiy o&#8217;rin tutdi. T.ning mineralogiya, tibbiyot, fizika, mantiq (logika), falsafa va b. sohalarga oid asarlari ham ma&#8217;lum. U ko&#8217;pgina yunon olimlari asarlarini Arab tiliga tarjima qilgan. O&#8217;zbekiston FA Sharqshunoslik intining qo&#8217;lyozmalar fondida T. asarlarining 20 dan ortiq noyob nusxalari bor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tusiy Nosiriddin (to&#8217;liq ismsharifi Abu Ja&#8217;far Muhammad ibn Muhammad ibn Hasan Nosiriddin Tusiy) (1201.17.2,. hoz. Eron hududida \u2014 1274.25.6, Bag&#8217;dod) \u2014 o&#8217;rta osiyolik astronom va matematik olim. T. Eron Ko&#8217;histonining &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/tusiy-nosiriddin\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[187],"tags":[],"class_list":["post-131679","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-t-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131679","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131679"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131679\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131683,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131679\/revisions\/131683"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}