Germanii (lot. Germanium), Ge \u2014 Mendeleev davriy sistemasining IV guruhi kimyoviy elementi. Tartib nomeri 32; at.m. 72,59. Barqaror izo- toplari beshta: 7″Ge (20,52%), 72Ge (24,43%), 73Ge(7,76%), 74Ge(36,54%) va 76Ge(7,76%). G.ning juda ko’p sun’iy radioaktiv izotoplari olingan. G. mav- judligini 1871 y.da D. I. Mendeleev oldindan aytdi; uni «ekasilisiy» deb atadi va davriy sistemada bu element uchun joy qoldirdi. 1886 y.da nemis kimyogari K. Vinkler argirodit nom- li mineral tarkibida o’sha vaqtda ma’- lum bo’lmagan element borligini topdi va unga vatani \u2014 Germaniya sharafiga G. deb nom berdi. G. tarqoq element. Er po’stida og’irlik jihatidan 7-10~4* ni tashkil qiladi. Tabiatda erkin holda uchramaydi. Qushimchalar holida te- Mir, pyx, nikel-volfram rudalarida, toshko’mir, torf, neftda, termal suvlar- da, suv o’tlarida va silikatlar tarkibida bo’ladi. Asosiy minerallari: germanit (6,2-10,2%), argirodit (3,65-6,93%), re- nierit (5,46-7.80%) va plyumbogermanit (8,18%). Erkin G. kulrang tusli metall; zichligi 5,33 g\/sm3, suyuqlanish t-rasi 938,25\u00b0, qaynash t-rasi 2850\u00b0. Olmos ti- pida kristallanadi. Atom radiusi 1,39 A. G. mo’rt, uni mexanik ishlash qiyin. G. tipik yarimo’tkazgich. Havoda barqaror; cho’g’holatigacha qizdirilganida oksidla- nib GeO2 ga aylanadi. G.ga suyultiril- gan xlorid va sulfat kislota ta’sir etmaydi. Nitrat kislota g.ni GeO2 ga qadar oksidlaydi. G. o’z birikmalarida +2 va +4 valentli bo’ladi. 500-700\u00b0 gacha qizdirilganda GeO va GeO2 gacha oksid- lanadi. Germaniy (1U)-oksid GeO2 \u2014 kristall holdagi oq modda. 1035\u00b0 gacha te- tragonal panjarali a-GeO2 holatda tur- g’un. Suyuklanish t-rasi 1086\u00b0, zichligi 6,277 g\/sm3. 10,35\u00b0 dan yuqorida a=GeO2 geksagonal panjarali, zichligi 4,280 g\/ sm3 bo’lgan 3-GeO2 ga aylanadi. Germaniy (1U)-oksid g. olishda oraliq mahsulot; maxsus shishalar, sirlar, emallar, optic tolalar i. ch.da, muxim g. birikmalari, germanatlar va b. olishda ishlatiladi. G. oltingugurt b-n 600-700\u00b0da GeS, 1000- 1100\u00b0 da GeS2, selen b-n 500\u00b0 da GeSe hosil qiladi. Galogenlar b-n oson reak- tsiyaga kirishib, tetragalogenidlar bera- Di. Azot, kremniy, vodorod, uglerod b-n bevosita birikmaydi. G. va uning birik- malari yarimo’tkazgich materiallar, turli xil diodlar, tranzistorlar, detektor- lar, termoelektrik va termoemission materiallar, zargarlik mahsulotlari va maxsus krplamalar tayyorlashda qo’llaniladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Germanii (lot. Germanium), Ge \u2014 Mendeleev davriy sistemasining IV guruhi kimyoviy elementi. Tartib nomeri 32; at.m. 72,59. Barqaror izo- toplari beshta: 7″Ge (20,52%), 72Ge (24,43%), 73Ge(7,76%), 74Ge(36,54%) va 76Ge(7,76%). G.ning … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-132654","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132654"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132655,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132654\/revisions\/132655"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}