{"id":133742,"date":"2024-06-15T11:22:43","date_gmt":"2024-06-15T08:22:43","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=133742"},"modified":"2024-06-15T11:22:44","modified_gmt":"2024-06-15T08:22:44","slug":"tibet-birma-tillari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/tibet-birma-tillari\/","title":{"rendered":"Tibet-birma tillari"},"content":{"rendered":"\n<p>Tibet-birma tillari \u2013 Xitoy-Tibet tillari oilasining 2 asosiy tarmog&#8217;idan biri; asosan, Myanma (sobiq Birma), Xitoy, Hindiston va Nepalda tarqalgan. So&#8217;zlashuvchilarning umumiy soni 70 mln. kishiga yaqin (1990-y.lar o&#8217;rtalari). Bir necha asosiy guruhlarga bo&#8217;linadi (u yoki bu guruhga mansub bulmagan tillar ham bor): lolobirma guruhi Xitoy va Myanmada tarqalgan birma, i, Lisu, xani, laxu, nasi va b. tillarni o&#8217;z ichiga oladi; Tibet guruhi Tibet tili va uning laxjalari, tamanggurung tillarini kamrab oladi; kukin aga guruhi manipuri, lushey kabi tillardan iborat, Karen guruhi Bodo, garo, tipera, Kachin kabi ko&#8217;plab tillarni qamrab oladi; Sharqiy Himolay guruqiga Nepal sharqidagi Limbu, sunvar kabi tillar, g&#8217;arbiy Himolay guruhiga esa shim. Hindistondagi kanauri, rangkas va b. tillar kiradi. T. b.t. bo&#8217;g&#8217;inli amorf tillardan bo&#8217;lib, muayyan darajada agglyutinasiyaga moyilligi bor. Morfemalar, odatda, bir bo&#8217;g&#8217;inli bo&#8217;lsa ham, ba&#8217;zan istisnolar uchraydi. Bo&#8217;g&#8217;inlar barqaror qurilishga ega, so&#8217;z boshida qo&#8217;shaloq undoshlar bo&#8217;lishi mumkin. So&#8217;z yasalishida o&#8217;zaklarni qo&#8217;shish ustunlik qiladi. Gapda so&#8217;zlar o&#8217;rtasidagi munosabatlar so&#8217;z tartibi asosida va yordamchi morfemalar orqali ifodalanadi. Yordamchi morfemalar kupincha postpozitiv holatda bo&#8217;ladi; kesim gapning oxirida keladi. Ayrim T.b.t. ideografik yoki bo&#8217;g&#8217;inli yozuvga ega bo&#8217;lsa (nasi, i va ulik tangut), ba&#8217;zilar qad, hind yozuvidan kelib chiqqan alifbolardan foydalanadi (Tibet, birma, nevar, Rong, Karen tillari). Xitoydagi va Myanma shim.dagi ba&#8217;zi tillar uchun yakindagina lotin alifbosi asosida yozuvlar yaratilgan. Tibet va birma tillaridan boshka T.b.t. yaxshi o&#8217;rganilmagan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tibet-birma tillari \u2013 Xitoy-Tibet tillari oilasining 2 asosiy tarmog&#8217;idan biri; asosan, Myanma (sobiq Birma), Xitoy, Hindiston va Nepalda tarqalgan. So&#8217;zlashuvchilarning umumiy soni 70 mln. kishiga yaqin (1990-y.lar o&#8217;rtalari). Bir necha &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/tibet-birma-tillari\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[187],"tags":[],"class_list":["post-133742","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-t-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133742"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133749,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133742\/revisions\/133749"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=133742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=133742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}