Geliobiologiya (gelio… va biologiya) \u2014 biofizikaiint quyosh AK- tivligining er biosferasidagi har xil hodisalar b-n bog’lanishini o’rganadigan bo’limi. Quyosh tirik organizmlarga bevosita (elektromagnit nurlanish, Quyoshdagi chaqnashlardan yuqori Energi- yaga ega bo’lgan protonlar) va bilvosita (Er ionosferasi, magnitosferasi va atmosferasiga Quyosh radiasiyasi ta’- siri orqali) ta’sir etishi mumkin. G. ana shu omillarning biologik sistema- lar holatiga ta’siri qonuniyatlarini o’rganadi, ularni miqaoriy jihatdan taxlil qilib, ta’sir mexanizmini aniqdaydi. G.ga rus olimi A. L. Chijev- skiy (1915) asos solgan. Ammo quyosh aktivligining erdagi tirik organizm- lar hayotiga ta’sirini ungacha shved S. Arrenius va b. ham ko’rsatib o’tishgan. Taniqli olimlardan M. For, G. Sardu, G. Vallo (Frantsiya), M. Takata (Yapo- niya), J. Pikkardi (Italiya), N. A. Shuls, V. P. Desyatov (Rossiya) G.ning rivojlanishiga katta hissa qo’shishdi. Quyosh aktivligi odamlar nerv sistema- sining funktsional holatiga, ularning kasallanishi va o’limiga, o’simliklar hosildorligiga, hayvonlar, jumladan zararkunanda hasharotlarning ko’payish intensivligi, hayvonlar migrasiyasi va b. bir qancha biologik hodisalarga ta’sir etishi to’g’risida dalillar mav- jud. Bu hodisalar davriy takrorlanib turishi yoki aperiodik xususiyatga ega bo’lishi mumkin. Bunday hodisalarning namoyon bo’lishi, intensivligi va FA- Zoviy tarqalishi muayyan geliofizik omillarga yaxshi Moe keladi. Xususan biologik jarayonlarning aniq takror- lanib turishi quyosh aktivligining 11 yillik va undan ko’proq tsikliga hamda quyoshning o’z o’qi atrofida aylanishiga bog’liqligi aniqlangan. Quyoshdagi faol maydonlarning davomiyligi bu may- donlardan tarqalayotgan nurlar ta’si- rining davriyligini belgilaydi. APE- riodik o’zgarishlar, odatda, Quyoshdagi chaqnashlardan keyin paydo bo’ladigan geomagnit bo’ronlar b-n tushuntiriladi. Geliofizik omillar tiriklikning mav- judligi sharti (fotosintez, biologic ritm va b.) bo’lishi b-n birga biosfe- Rada sodir bo’lib turadigan ko’ngilsiz hodisalarni keltirib chiqarishi mum- kin. Geliofizik hodisalarning ta- biatini o’rganish va oldindan tushun- tirib berish ekologiya, kosmik biol., tibbiyot va q. x.da katta ahamiyatga ega.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Geliobiologiya (gelio… va biologiya) \u2014 biofizikaiint quyosh AK- tivligining er biosferasidagi har xil hodisalar b-n bog’lanishini o’rganadigan bo’limi. Quyosh tirik organizmlarga bevosita (elektromagnit nurlanish, Quyoshdagi chaqnashlardan yuqori Energi- yaga ega … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-134383","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134383"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134400,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134383\/revisions\/134400"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}