{"id":22085,"date":"2022-03-19T16:59:34","date_gmt":"2022-03-19T13:59:34","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=22085"},"modified":"2022-03-19T17:00:30","modified_gmt":"2022-03-19T14:00:30","slug":"chigatoy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/chigatoy\/","title":{"rendered":"CHIG&#8217;ATOY"},"content":{"rendered":"\n<p>CHIG&#8217;ATOY, Chig&#8217;atoyxon (71242) \u2014 Chig&#8217;atoy ulusi hukmdori (1224-42). Chingizxonning 2-o&#8217;g&#8217;li. Onasi Bo&#8217;rta fujin (xotun) Qo&#8217;ng&#8217;irot urug&#8217;i vakili Day no&#8217;yonning qizi bo&#8217;lgan. Saltanat qonun-qoidalari (to&#8217;ra), udumlar, xususan, Chingizxon yasosining beistisno bajarilishini nazorat qilish uning zimmasiga yuklatilgan. Chig&#8217;atoy Chingizxon boshliq mo&#8217;g&#8217;ullarning bosqinchilik yurishlarida faol ishtirok etgan. 1211 yilda Xitoyga qarshi tashlangan harbiy safarda Chig&#8217;atoy ukalari O&#8217;qtoy va Tulu hamroxligida bir nechta yirik shaharlarni zabt etgan. O&#8217;rta Osiyoning mo&#8217;g&#8217;ullar tomonidan istilo qilinishida faollik va qattiqqo&#8217;llik ko&#8217;rsatgan Chig&#8217;atoy Jo&#8217;ji va O&#8217;qtoy bilan birgalikda O&#8217;trorni 3 oylik qamaldan so&#8217;ng (1219) olgan. 1220 yil Urganch mudofaasi vaqtida Chig&#8217;atoy bilan akasi Jo&#8217;ji o&#8217;rtasida kelishmovchilik yuzaga chiqadi. Oqibatda Chingizxon lashkar qo&#8217;mondonligiga O&#8217;qtoyni tayinlaydi. Chig&#8217;atoy 1221 yilning 25 noyabrda Sulton Jaloliddin bilan bo&#8217;lgan qaqshatqich jangda otasi yonida turgan. Chingizxonning tangutlarga qarshi uyushtirgan harbiy safari chog&#8217;ida (1227) Chig&#8217;atoy yurtni muhofaza qilish ishlariga boshchilik qilgan. 1224 yil Chingizxon mo&#8217;g&#8217;ullar zabt etgan yerlarni o&#8217;g&#8217;illariga mulk tarzida taqsimlab bergan. Sharqda Nayman qabilalari yashaydigan Oltoydan g&#8217;arbda Jayxun (Amudaryo)gacha, G&#8217;uljadan Samarkandu Buxorogacha bo&#8217;lgan hududlar Chig&#8217;atoyga tekkan. Uning qarorgohi ili daryosi vodiysida joylashgan. Chig&#8217;atoy o&#8217;ziga tegishli ulus boshqaruvini avval Maxmud Yalavochga, 1238 yil Mahmud Yalavoch O&#8217;qtoy tomonidan Pekin gubernatori (1254 yilgacha) etib tayinlangach, uning o&#8217;g&#8217;li Mas&#8217;udbekka (1238\u2014 89) topshirgan. O&#8217;zi umrining oxirigacha O&#8217;qtoy qoon saroyida hukmdorning maslahatchisi sifatida faoliyat ko&#8217;rsatgan. Chig&#8217;atoy nomi bilan uning ulusi Chig&#8217;atoy ulusi, Movarounnahr aholisi so&#8217;zlashadigan til esa Chig&#8217;atoy tili deb nom olgan. Ad. Rashidad din, Sbornik letopisey, t.2, M.L., I960; Abulg&#8217;oziy, Shajarayi turk, T., 1992; Mirzo Ulug&#8217;bek To&#8217;rt ulus tarixi, T., 1994. Hamidulla Dadaboyev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>CHIG&#8217;ATOY, Chig&#8217;atoyxon (71242) \u2014 Chig&#8217;atoy ulusi hukmdori (1224-42). Chingizxonning 2-o&#8217;g&#8217;li. Onasi Bo&#8217;rta fujin (xotun) Qo&#8217;ng&#8217;irot urug&#8217;i vakili Day no&#8217;yonning qizi bo&#8217;lgan. Saltanat qonun-qoidalari (to&#8217;ra), udumlar, xususan, Chingizxon yasosining beistisno bajarilishini &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/chigatoy\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16402,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[171],"tags":[],"class_list":["post-22085","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ch-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22085"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22085\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22090,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22085\/revisions\/22090"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}