{"id":22703,"date":"2022-03-29T10:16:34","date_gmt":"2022-03-29T07:16:34","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=22703"},"modified":"2022-03-29T10:16:34","modified_gmt":"2022-03-29T07:16:34","slug":"iroq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/iroq\/","title":{"rendered":"Iroq"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00a0Rasmiy nomi \u2014 Iroq Respublikasi (Al-Jumxuriya al Iroqiya). Poytaxti \u2014 Bag\u2019dod. Hudu\u00addi \u2013 435,1 ming km.kv. Aholisi \u2013 28,2 mln kishidan ortiq (2012). Rasmiy tili \u2014 arab. Dini \u2014 islom (95%), xristianlar (3%). Pul birligi- iroq dinori.\u00a0Geografik joylashuvi va tabiati.\u00a0Iroq Osiyoning janubi g\u2018arbiy qismida joylashgan davlat. Shimolda Turkiya, janubda Saudiya Arabiston va Quvayt, g\u2018arbda \u2014 Iordaniya va Suriya, sharqda Eron bilan chegaradosh. Mamlakatning janubiy sohillari Fors qo\u2018ltig\u2018i bilan tutashgan. Mamlakatning shimoliy qis\u00admi-Al-Jazra Arman tog\u2019liklari va Turkiya bilan chegaradosh hududlarda joylashgan. Bu hududning eng baland nuqtasi \u2014 2135 m. Dajla va Frot daryolari oralig\u2018ida keng vodiy yastanib yotadi. Frotning g\u2018arbiy tarafidan vodiy Suriya cho\u2018llariga tutashib ketgan.\u00a0 Iqlimi-kontinental. Mamlakatning markaziy qismida xurmo va terak daraxtlari o\u2018sadi. Iroqning katta qismini chalacho\u2018l va cho\u2018llarga o\u2019tib boruvchi tekisliklar egallagan. Tog\u2018li hududlarda ignabargli butalar bor. Iroq hayvonot dunyosi rang-barangdir: mamlakatning o\u2019rmon va cho\u2018llarida ohu, antilopa, gepard, sher, bo\u2018ri, chiyabo\u2018ri, quyon va boshqa hayvonlarni uchratish mumkin.\u00a0Davlat tuzilishiga ko\u2018ra prezidentlik respublikasi.\u00a0Iroq 18 ta viloyatdan iborat. Davlat va hukumat boshlig\u2018i \u2014 prezident. Siyosiy partiyalari: Kurdiston demokratik partiyasi, Iroq kommunistik partiyasi, Arab sotsialistik uyg\u2019onish partiyasi, Kurdiston partiyasi.\u00a0 Iqtisodi, transport kommunikatsiyalari.\u00a0Iroq agrar-industrial davlat. Iqtisodining asosini neft qazib olish tashkil etadi. Neftni qayta ishlash, sement. to\u2019qimachilik, teri-poyabzal, oziq-ovqat sanoati rivoj\u00adlangan. Kimyo-farmatsevtika, shisha, elektrotexnika, aftomobil yig\u2018uvchi korxonalar, qishloq xo\u2018jaligi mashinasozligi zavodlari ishlab turibdi. Neft xomashyosi, funduq, quruq mevalar asosiy eksport mahsulotlari hisoblanadi. Og\u2018ir mashinasozlik va mudofaa sanoati mahsulotlari, transport jihozlari, temir, po\u2018lat, asosiy sanoat mahsulotlari, g\u2018alla, oziq-ovqat mahsulotlari importda muhim o\u2018rin tutadi. Asosiy savdo hamkorlari: Iordaniya, Turkiya, Braziliya, Yaponiya, Niderlandiya, Ispaniya, Fransiya.\u00a0Asosiy porti: Basra.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0Tarixi.\u00a0Qadimgi Iroq hududida m. a. IV ming yillikda Shumer davlati tashkil topgan. \u00a0 \u041c. a. III ming yillikdan I ming yillikgacha bu hududda Akkad, Bobil va Ossuriya davlatlari mavjud bo\u2019lgan. M. a. 539-331 yilgacha bu hududlar Ahamoniylar imperiyasi tarkibiga, keyin 200 yil davomida Aleksandr Makedonskiy imperiyasi tarkibida bo\u2018lgan. Undan so\u2018ng yana forslar hukmronligi ostiga qaytgan. VII asrda bu hududlami arablar bosib olgan. XIII asrda esa mo\u2018g\u2018ul bosqinchilari bu yerlarga bostirib kirdi. XVI asrdan XX asrgacha Iroq Usmoniylar imperiyasining tarkibiy qismi bo\u2018lib keldi. 1916-yili Buyuk Britaniya bu hududlarni istilo qildi. 1932-yili Iroq o\u2019z mustaqilligini qoiga kiritdi, lekin oradan ko\u2018p o\u2018tmay 1941-1945-yillarda Buyuk Britaniya, Eron, Pokiston va Turkiya jamoaviy xavfsizlik to\u2018g\u2018risidagi \u00abBag\u2019dod pakti\u00bbni imzolashdi. 1958-yil monarxiya ag\u2019darilib, Iroq \u00abBag\u2018dod pakti\u00bbdan chiqdi. 1963-yil AQSHning qo\u2019llab-quwatlashi bilan Iroqda harbiy davlat to\u2018ntarishi amalga oshirildi. 1980-yil Iroq va Eron o\u2018rtasida urush boshlanib ketdi. 1988-yil urush to\u2018xtatilib, 1990-yil Eron bilan tinchlik shartnomasi imzolandi. Shu yili Iroq Quvayt hududiga bostirib kirdi. BMT Iroq bilan savdo aloqalariga embargo e\u2019lon qildi. 1991-yil AQSH boshchiiigidagi NATO harbiy kuchlari \u00abSahrodagi bo\u2018ron\u00bb deb nomlangan Iroqqa qarshi harbiy operatsiyani boshladi. 1994-yil Iroq Quvaytga nisbatan o\u2018z da\u2019vosidan voz kechdi. 1998-yil qurollanishni nazorat qilish bo\u2018yicha BMT maxsus komissiyasi mamlakat hududidan chiqarib yuborildi. Bu Fors ko\u2018rfazida AQSH harbiy kuchlarining to\u2018planishiga asos bo\u2018ldi. 2003-yilning mart oyida AQSH va Buyuk Britaniya Saddam Husaynni hokimiyatdan ag\u2018darish maqsadida Iroqqa qarshi harbiy operatsiyalarni boshladi, natijada S.Husayn hokimiyatdan ag\u2018darilib, deyarli butun Iroq hududi AQSH nazorati ostiga o\u2019tdi. Hozirgi kunda mahalliy boshqaruv organlari shakllantirilmoqda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0Rasmiy nomi \u2014 Iroq Respublikasi (Al-Jumxuriya al Iroqiya). Poytaxti \u2014 Bag\u2019dod. Hudu\u00addi \u2013 435,1 ming km.kv. Aholisi \u2013 28,2 mln kishidan ortiq (2012). Rasmiy tili \u2014 arab. Dini \u2014 islom &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/iroq\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":22365,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[174],"tags":[],"class_list":["post-22703","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-osiyo-mamlakatlari","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22703"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22711,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22703\/revisions\/22711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}