{"id":24414,"date":"2022-04-16T08:19:26","date_gmt":"2022-04-16T05:19:26","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=24414"},"modified":"2022-04-16T08:19:27","modified_gmt":"2022-04-16T05:19:27","slug":"dogiston-tillari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/dogiston-tillari\/","title":{"rendered":"DOG&#8217;ISTON TILLARI"},"content":{"rendered":"\n<p>DOG&#8217;ISTON TILLARI &#8212; Kavkaz (iber-Kavkaz) tillarinkit eng ko&#8217;p tarmoqli guruhi. Mazkur tilda so&#8217;zlashuvchi elatlar Dog&#8217;iston, shim. Ozarbayjon, Gruziyaning ayrim joylari, Checheniston, Ingushiya hududlarida tarqalgan. Dog\u2019iston tillari tillar guruhi va ayrim tillarga bo&#8217;linadi: 1) avar-anddidoy (tsez) guruhi. Bu guruhga avar, and, Botlix, karatin, axvax, bagulal, tindin, chamalin, godoberi, didoy (tsez, xvarshi, ginux, bejitin yoki kapichu, gunzib) tillari kiradi; 2) lak tili; 3) darg&#8217;in tili. Bu tillar bir-biridan keskin farq qiluvchi bir necha dialektlarga bo&#8217;linadi (bularning ba&#8217;zilari (masalan, Kubachi, qay tog&#8217;) ga, hatto alohida til sifatida qaralgan); 4) lazgin tillari guruhi (lazgin, tabasaran, og&#8217;ul, rutul, tsaxur, kriz yoki Jek, budux, xinalug, udin, archin); 5) tat tili. Bu tillar tarkibida lahja va shevalar ham mavjud. Dog\u2019iston tillari ichida faqat avar, lak, darg&#8217;in, lazgin va tabasaran tillarigina yozuvga ega (1917 yildan so&#8217;ng yuzaga kelgan). Avval bular yozuvi Arab alifbosiga asoslangan, 1928-38 yillarda lotin grafikasiga o&#8217;tgan, 1938 yildan boshlab kirill alifbosi asosida. O&#8217;ziga xos tovushlarni ifodlash maqsadida &#171;&#8216;&#187;, &#171;\u044c&#187;, &#171;i&#187; belgilari qo&#8217;shib foydalaniladi. Dog\u2019iston tillari bo&#8217;yicha ilk ma&#8217;lumotlar 18-asr oxirlarida paydo bo&#8217;la boshlaydi. 19-asr 2-yarmida P. K. Uslarning Dog&#8217;istondagi yirik elatlar tiliga bag&#8217;ishlangan ishlari nashr etiladi. 20-asr boshlarida A. M. Dirr ba&#8217;zi Dog\u2019iston tillarini tavsifini beradi. 20-asr 20-yillaridan boshlab Dog\u2019iston tillari (grammatikasi, lug&#8217;ati, dialektlari tavsifi, qiyosiy-tarixiy tadqiqi) har tomonlama o&#8217;rganila boshlandi. Dog\u2019iston tillari fonetik va grammatik qurilishi o&#8217;ziga xos jihatlari bilan ajralib turadi. Talaffuzda murakkab consonant tovushlar \u2014 lateral, uvilyar bo&#8217;g&#8217;iz va hiqildoqda hosil bo&#8217;ladigan undoshlar mavjud. Grammatikasi uchun ergotiv tuzilmalar, ko&#8217;p miqdordagi o&#8217;rin kelishigi, ko&#8217;pchiligiga 2 dan to 4 tagacha ot kategoriyasi xos.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DOG&#8217;ISTON TILLARI &#8212; Kavkaz (iber-Kavkaz) tillarinkit eng ko&#8217;p tarmoqli guruhi. Mazkur tilda so&#8217;zlashuvchi elatlar Dog&#8217;iston, shim. Ozarbayjon, Gruziyaning ayrim joylari, Checheniston, Ingushiya hududlarida tarqalgan. Dog\u2019iston tillari tillar guruhi va ayrim &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/dogiston-tillari\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16402,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[116],"tags":[],"class_list":["post-24414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-d-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24414"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24422,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24414\/revisions\/24422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}