YALANGTO’SHBIY BAHODIR SAIDQUL O’G’LI, Yalangto’shbiy, Yalangto’shbiy otaliq (1576.15.9, Nurota \u2014 1656, Samarqand) \u2014 Ashtarxoniylar davridagi harbiymulkdor zodagonlarning yirik vakili. Olchin qabilasidan. Samarqand hokimi (1626 yildan). Nurota hokimi oilasida tug’ilgan. Yalangto\u2019shbiy Bahodir Buxoro xoni Abdullaxon II huzuriga kelib, maxsus harbiy maktabda o’qigan (1590\u2014 93). Bulung’ur, Loyish, Kattaqo’rg’onda tumanboshi lavozimida ishlaydi (1593\u2014 95). Imomqulixon da’vati bilan Buxoroga kelib, Bag’dodga o’qishga yuboriladi (1595-98). 1611 yil Imomqulixonni taxtga o’tqazishda faol qatnashgan. Shundan so’ng Yalangto\u2019shbiy Bahodirning mavqei ortgan, u Samarqandni 1626 yildan amalda mustaqil idora eta boshlagan. Unga otaliq unvoni berilgan. Yalangto\u2019shbiy Bahodirning o’z qo’shini bo’lib, atrofdagi tumanlarga bosqinchilik yurishlari natijasida juda katta moddiy mablag’ to’plagan. Yalangto\u2019shbiy Bahodir Buxoro xonligining barcha harbiy amaliyotlarida faol ishtirok etgan. Chunonchi, 1623 yil va 1631 yil Eron qo’shinlari Balx viloyatiga kelganida»‘ Balx hokimi Nadr Muhammadxonga Yalangto\u2019shbiy Bahodir boshchiligida katta qo’shin yordamga kelgan. 1640 yil Imomqulixon Moskvaga elchilar orqali noma yo’llab, unda rus davlatini qalmiqlarga qarshi kurashida Yalangto\u2019shbiy Bahodir boshchiligida 12 Amir va katta qo’shin yuborishga tayyor ekanligini bildirgan. 1642 yil Imomqulixonning ko’zi ko’r bo’lib qolganda Yalangto\u2019shbiy Bahodir va boshqalar amirlar Balxdan Nadr Muhammadni keltirib taxtga o’tqazishgan. Nadr Muhammad Yalangto\u2019shbiy Bahodirga Kobul atrofidagi Daraisuf viloyati, Mo’lg’on, Kahmerdni hamda tulkichi, sayqanchi, zirangi, Kilachi, hazoranikudariy qabilalarini o’tovlari bilan qo’shib iqto tarzida in’om etgan. Yalangto\u2019shbiy Bahodir mamlakatda xondan keyin eng badavlat shaxs bo’lgan. 1645 yil Yalangto\u2019shbiy Bahodir Buxoroda Nadr Muhammadxon bilan janjallashib qolib, xonga qarshi Xo’jandda ko’tarilgan amirlar isyoniga boshchilik qilgan. Isyonchilar Buxorodan isyonni bostirish uchun yuborilgan Abdulaziz sultonni asir olib Buxoroga yurish qilishgan. Buxoroning g’arbidagi Oqtepa mavzeida ular Abdulazizni xon deb e’lon qilib, so’ngra poytaxtni qamal qilishgan. Nadr Muhammadxon 3 oylik qamaldan so’ng shaharni tark etishga majbur bo’lgan. U boburiylardan Shoh Jahondan yordam so’ragan. 1646 yil Shoh Jahon Balxga kenja o’g’li Murodbaxiash katta qo’shin bilan jo’natgan. Bu qo’shin Balx viloyatini himoya qilish o’rniga uni bosib olgan. Boburiylar Balhda 2 yildan oshiq hukmronlik qilishgan, biroq u yerda mustahkam o’rnasha olishmagan. 1648 yil yozida Abdulazizxon 200 ming kishilik qo’shin bilan Balxga yurish qilib, boburiylardan bu viloyatni qaytarib olgan, bu qo’shin tarkibida Yalangto\u2019shbiy Bahodir boshchiligidagi qo’shin ham bo’lgan. Yalangto\u2019shbiy Bahodir obodonchilik, qurilish ishlariga katta e’tibor bergan, jumladan, Samarqandda Sherdor madrasa, Tillakori madrasa, Maxdumi A’zam masjidi, xonaqosi (1618) va boshqalar qurdirgan. Abu Tohirxojanit «Samariya»da yozishicha «Yalangto\u2019shbiy Bahodirning qabri Samarqand yaqinidagi Dahbedda, Maxdumi A’zamning oyog’i ostida, sufa ustida, mozor devorining ichidadur». Yalangto\u2019shbiy Bahodir haqidagi xalq orasida ko’plab rivoyatlar, afsonalar (masalan, «Yalangto’sh Botir» hikoyasi) to’qilgan. Manba: Abu Tohirxoja, Samariya, T.. 1991. Ad.: Axmedov B.A., Istoriya Balxa, T., 1982; Axmedov B.A., Istorikogeografi- cheskaya literatura Sredney Azii XVI\u2014 XVIII vv., T., 1985; Istoriya Uzbekistana, t. 3, T., 1993. Faxriddin Hasanov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
YALANGTO’SHBIY BAHODIR SAIDQUL O’G’LI, Yalangto’shbiy, Yalangto’shbiy otaliq (1576.15.9, Nurota \u2014 1656, Samarqand) \u2014 Ashtarxoniylar davridagi harbiymulkdor zodagonlarning yirik vakili. Olchin qabilasidan. Samarqand hokimi (1626 yildan). Nurota hokimi oilasida tug’ilgan. Yalangto\u2019shbiy … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32566,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[205],"tags":[],"class_list":["post-34348","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ya-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34348","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34348"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34349,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34348\/revisions\/34349"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}