{"id":71471,"date":"2023-04-24T13:16:06","date_gmt":"2023-04-24T10:16:06","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=71471"},"modified":"2023-04-24T13:16:07","modified_gmt":"2023-04-24T10:16:07","slug":"davlat-shakllari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/davlat-shakllari\/","title":{"rendered":"DAVLAT SHAKLLARI"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>DAVLAT SHAKLLARI <\/strong>\u2014 davlatning ichki tuzilishiga oid uch tarkibiy qism birligi: boshqaruv shakli; davlatning ma\u2018muriy-hududiy tuzilishi shakli; siyosiy rejim shakli. Davlatshunos olimlar Davlat shakllarini o\u2019rganishga tarixiy jihatdan yondashib, qadimgi, o\u2019rta asr hamda hozirgi Davlat shakllarilarni ajratib ko\u2019rsatadilar. Tarixiy va madaniy rivojlanish qo\u2019shib hisobga olinadigan bo\u2019lsa, dehqonchilik bilan shug\u2019ullanuvchi va sanoat bilan shug\u2019ullanuvchi (yoki industrial taraqqiyotgacha, industrial va postindustrial) Davlat shakllarilarga bo\u2019linishi mumkin. Sivilizatsiya xarakteriga ko\u2019ra, Davlat shakllarilar sharqiy, g\u2019arbiy va aralash (oraliq) Davlat shakllariga, iqtisodiy taraqqiyot darajasi bo\u2019yicha esa, yuksak rivojlangan, o\u2019rtacha rivojlangan hamda \u00abkambag\u2019al\u00bb Davlat shakllariga ajratiladi. Hozirgi zamonda fanda keng foydalanilayotgan Davlat shakllari tasnifi quyidagicha: totalitar, avtoritar, liberal va demokratik Davlat shakllari. Liberal Davlat shakllarida fuqarolarning huquq va erkinliklari jamiyat hayotining barcha sohalarida rasman amal qiladi, Davlat shakllari ishlarida fuqarolarning rasman ishtiroklariga yo\u2019l qo\u2019yiladi. Man etilmagan hamma narsaga ruxsat etiladi, biroq mavjud Davlat shakllari va ijtimoiy tuzumni o\u2019zgartirishga yo\u2019l qo\u2019yilmaydi. Totalitar Davlat shakllarida hamma narsa bir g\u2019oyaga &#8212; \u00abDavlat shakllari &#8212; bu hamma narsa, inson esa &#8212; hech nima\u00bb degan g\u2019oyaga bo\u2019ysundirilgan. Butun hokimiyat hukmron elita qo\u2019lida bo\u2019lib, boshqalar Davlat shakllarini boshqarishdan chetlatilgan. Avtoritar Davlat shakllarida ham hokimiyat tor guruh kishilar qo\u2019lida bo\u2019lib, shaxsiy manfaatlar Davlat shakllari manfaatlari yo\u2019lida qurbon qilinadi. Siyosiy jabhada ruxsat etilganidan tashqari hamma narsa man etilishi tamoyili amal qiladi. Demokratik Davlat shakllari fuqarolarning Davlat shakllari va jamoat ishlarini boshqarishdagi huquqlarini amalda ta\u2018minlaydi, shunday ishtirokka amalda yordam beradi. Shaxsning huquq va erkinliklari doirasi juda keng bo\u2019lib, ularni amalga oshirish ta\u2018minlangan bo\u2019ladi. Ijtimoiy hayotning barcha sohalarida qonun bilan to\u2019g\u2019ridan-to\u2019g\u2019ri taqiqlanmagan hamma narsaga yo\u2019l qo\u2019yiladi. Davlat shakllari shakli boshqaruv shakli, Davlat shakllari tuzilishi shakli va siyosiy idora usuli (tartib, rejim) tushunchalarini o\u2019z ichiga oladi. Davlat shakllari boshqaruv shakli \u2014 Davlat shakllari hokimiyati va boshqaruvni tuzish hamda tashkil etishning muayyan tartibidir. Boshqaruv shaklining eng qadimgi va hozirgi kunga qadar rivojlanib kelayotgan shakli monarxiya va respublika. Monarxiya ko\u2019proq Qadimgi Sharq, shu jumladan, Turon zaminida tashkil topgan Davlat shakllari shakli edi. Monarxiyaning o\u2019zi ham mutlaq monarxiya va cheklangan monarxiya ko\u2019rinishlariga ega. Mutlaq monarxiya Davlat shakllarida Davlat boshlig\u2019ining huquqi cheklanmagan, hokimiyat muddatsiz, taxt meros sifatida avloddan avlodga o\u2019tadi, Davlat boshlig\u2019ining ustidan nazorat yo\u2019q va u hech kimga hisobot bermaydi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DAVLAT SHAKLLARI \u2014 davlatning ichki tuzilishiga oid uch tarkibiy qism birligi: boshqaruv shakli; davlatning ma\u2018muriy-hududiy tuzilishi shakli; siyosiy rejim shakli. Davlatshunos olimlar Davlat shakllarini o\u2019rganishga tarixiy jihatdan yondashib, qadimgi, o\u2019rta &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/davlat-shakllari\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[344],"tags":[],"class_list":["post-71471","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-d-harfiga-oid-fuqarolik-jamiyatiga-oid-ensiklopedik-atamalar","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71471"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71472,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71471\/revisions\/71472"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}