{"id":73574,"date":"2023-05-02T08:07:56","date_gmt":"2023-05-02T05:07:56","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=73574"},"modified":"2023-05-02T08:07:57","modified_gmt":"2023-05-02T05:07:57","slug":"iqtisodiy-siyosat-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/iqtisodiy-siyosat-3\/","title":{"rendered":"IQTISODIY SIYOSAT"},"content":{"rendered":"\n

IQTISODIY SIYOSAT <\/strong>\u2014 davlatning iqtisodiy tadbirlari tizimi, iqtisodga maqsadli ta\u2018sir ko\u2019rsatish borasidagi maqsadlar, vositalar, vazifalar, tadbirlar birligi. Iqtisodiy siyosatning izchilligi va samaradorligi turli omillarga bog\u2019liq. \u00abSiyosiy iqtisod\u00bb tushunchani birinchi marta A. Monkreten (Fransiya) o\u2019zining \u00abSiyosiy iqtisod xaqida traktat\u00bb asarida (1615-yil) qo\u2019llagan. Klassik siyosiy iqtisod maktabi namoyandalari A.Smit va D.Rikardo (Angliya) hisoblanadi. Bu maktab XVIII asr oxiri — XIX asrning boshlarida tanilgan va obro\u2019li oqim hisoblangan. Siyosiy hokimiyat faoliyatining tarkibiy qismi sifatida u jamiyatning ijtimoiy tarkibi, siyosiy subyektlarning va qaror qabul qiluvchi tashkilotlarning manfaatlari, qadriyatlari, ijtimoiy ong, siyosiy madaniyat holati, hokimiyat tarkibi (qonunchilik va ijro hokimiyati munosabatlari, hukumat va fuqarolik jamiyati munosabatlari, partiyalararo munosabatlar) va hokimiyatda kuchlar nisbatiga bog\u2019liq. Iqtisodiy siyosatning strategik maqsadi \u2013 samarali va rivojlanib boruvchi iqtisodiy tizimni yaratishdan iborat. Bu vazifani iqtisoddagi asosiy mafkuralar bajaradilar: Adam Smitning liberal nazariyasi, marksistik iqtisodiy nazariya, Djon Meynard Keyns, Fridrix Avgust fon Xayek, Milton Fridman konsepsiyalari. Davlatning iqtisodiyotga aralashuvini quyidagi omillar belgilaydi: davlat umumiy manfaatlarning xususiy manfaatlardan ustunligini, jamiyat barqarorligini ta\u2018minlashi, destruktiv tendensiyalarga qarshi tura oladi; biznesda xususiy manfaat ijtimoiy manfaatdan ustun kelib qolmasligi uchun davlat nazorati kerak; \u2015bozorda qadriyatlar ko\u2019p, lekin adolat ularning sirasiga kirmaydi; Davlat daromadlarni qayta taqsimlash vositasida ijtimoiy \u2015portlashlarning oldini oladi. Daromad soliqlari: Buyuk Britaniyada \u2013 40%; Germaniyada \u2013 55.5%; AQSHda \u2013 45%; Fransiyada \u2013 60%; Yaponiyada \u2013 50%; davlat ijtimoiy ahamiyatga ega tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarishni (avtomagistrallar, kutubxonalar, muzeylar, politsiya va o\u2019t o\u2019chiruvchilar xizmati), biznesda davlatning alohida manfaatlari sohasining mavjudligini ta\u2018minlaydi; aholini bozor iqtisodiyotining zararli oqibatlaridan asraydi (odamlar sog\u2019lig\u2019i, hayot sharoitlari, ekologiya, milliy xavfsizlik). Buning uchun quyidagi mexanizmlarni qo\u2019llaydi: soliq siyosati, mahsulot sifatini nazorat etish; ishga yollashning standart shartlarini tartibga solish; ish haqqining kafolotlangan minimumini belgilash; atrof muhitni himoya etish; eksport uchun kvotalar ochish; ayrim tovarlarni mamlakatga olib kirish yoki mamlakatdan olib chiqishga cheklovlar qo\u2019yish; inqirozlar davrida davlat tadbirkorlik faoliyatining renimatori (jonlantiruvchisi) bo\u2019lib-maydonga chiqadi. Budjet va monetar siyosat orqali davlat ishlab chiqarish o\u2019sishini, ishsizlik kamayishini, inflyatsiya sekinlashishini nazorat qiladi; davlat tadbirkorlik faoliyatining qonuniyhuquqiy kafolotlarini va tadbirkorlik uchun shart-sharoitlarni yaratadi, ya\u2018ni idealda davlat va tadbirkolar \u2013 hamkor sifatida qaralishi kerak. Bu quyidagi huquqlarni ta\u2018minlanishida namoyon bo\u2019ladi: \u2013 tadbirkorlik subyektlarining bozorga chiqishi va faoliyati uchun teng imkoniyatlarning yaratilishi; \u2013 tadbirkorlarning manfaatlari va huquqlarini huquqiy va ijtimoiy himoyasi tizimini yaratish, davlat, boshqarv organlari, mansabdor shaxslar tomonidan ularning kamsitilishiga yo\u2019l qo\u2019ymaslik; \u2013 tadbirkorlik faoliyatini olib borish, xususiy korxonalar tashkil etish, ularning faoliyat yuritishi uchun jihozlar va uskunalar sotib olish huquqi orqali; \u2013 tadbirkorlar o\u2019z faoliyatlari sohasini erkin tanlashi imkoniyatlari yaratilishi orqali.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

IQTISODIY SIYOSAT \u2014 davlatning iqtisodiy tadbirlari tizimi, iqtisodga maqsadli ta\u2018sir ko\u2019rsatish borasidagi maqsadlar, vositalar, vazifalar, tadbirlar birligi. Iqtisodiy siyosatning izchilligi va samaradorligi turli omillarga bog\u2019liq. \u00abSiyosiy iqtisod\u00bb tushunchani birinchi marta … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[349],"tags":[],"class_list":["post-73574","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfiga-oid-fuqarolik-jamiyatiga-oid-ensiklopedik-atamalar","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73574"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73575,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73574\/revisions\/73575"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73574"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}