{"id":73973,"date":"2023-05-02T16:33:23","date_gmt":"2023-05-02T13:33:23","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=73973"},"modified":"2023-05-02T16:33:24","modified_gmt":"2023-05-02T13:33:24","slug":"milliy-manfaat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/milliy-manfaat\/","title":{"rendered":"MILLIY MANFAAT"},"content":{"rendered":"\n

MILLIY MANFAAT <\/strong>\u2014 xalqaro munosabatlarda ikki ma\u2018noda ishlatiladi: 1) tashqi siyosatning maqsad va vazifalarini aniqlab beruvchi tadqiqot quroli sifatida; 2) ma\u2018lum bir siyosatni oqlash uchun ishlatiladigan keng ma\u2018nodagi siyosiy tafakkur to\u2019g\u2019risidagi tushuncha sifatida. Har ikkala ma\u2018noda ham milliy manfaat davlat siyosatining tashqi muhit bilan o\u2019zaro munosabatga kirishga chorlovchi muhim omil deb qaraladi. U faqat suveren davlatga xos va asosan tashqi siyosatga taalluqli: ichki rangbaranglik asosan davlat manfaati (jamiyat manfaati) deb hisoblanadi. Milliy manfaatlar borasida birinchi bo\u2019lib muntazam va chuqur ilmiy izlanishlar olib borgan olim \u2013 <\/em>Charlz Berd fikriga ko\u2019ra, bu atama siyosiy tilga XVI asrda Yevropada kirib kelgan. Davlat hamda millatchilikning rivojlanishi bilan bir qatorda eskiroq atama \u00abraison d\u2018Etat\u00bb ning o\u2017rnini egallay boshladi. U sulola yoki davlatga xos manfaatlarni emas, balki suverenitet va davlatning qonuniyligi bilan bog\u2019liq jamiyat manfaatlarini ifodalagan. Shundan so\u2019ng, u xalqaro munosabatlarda davlat kuchi ishlatilishini asoslab bergan bir butunlikni ifodalay boshladi. Siyosiy tadqiqot quroli sifatida milliy manfaat siyosiy realizm maktabi bilan bog\u2019liq va uning ko\u2019zga ko\u2019ringan tarafdori Gans Morgentau hisoblanadi. Ushbu qarash uning uchun xalqaro siyosiy jarayonlarni tushunishda muhim ahamiyatga ega bo\u2019lgan Mongentauning \u00abkuchga ega bo\u2019lish va zarur bo\u2019lganda uni ishga solish davlatning birlamchi milliy manfaatidir\u00bb degan tezisi 1950 va 1960-yillar olimlar avlodiga va umuman ilmiy izlanishlar taraqqiyotiga chuqur ta\u2018sir o\u2019tkazdi. \u00abKuch \u2013 davlat xulq-atvorida markaziy harakatlanuvchi vosita\u00bb sifatida talqin qilingan milliy manfaat Morgentau uchun boshqa omillar (asosan tamoyillar va ma\u2018naviy qadriyatlar siyosatni ishlab chiqish jarayonida asosiy o\u2019rinni egallashi mumkin degan tushuncha)ni hisoblamagan holda obyektiv va iqtisodiy o\u2019lchamga ega edi, ya\u2018ni bu prinsiplar yoki ma\u2018naviy qadriyatlar siyosatni belgilashda ustivor rol o\u2019ynashi va bunday rol qonuniy ravishda kuch ishlatishga tengdir. Mohiyatan milliy manfaat g\u2019oyasining ildizida milliy xavfsizlik yotadi. Bunda davlat himoyasi va hududiy yaxlitlikni saqlash muhim omillardan hisoblanadi. Boshqa barcha siyosiy afzalliklar shularga bo\u2019ysunishni anglatadi. Hayotiy muhim bo\u2019lgan manfaatlar tushunchasi davlat barqarorligi uchun asosiy ahamiyat kasb etuvchi muhim masalalarni bildiradi. O\u2019ta muhim manfaatlarni himoya qilish va qo\u2019llab-quvvatlash uchun xatto harbiy kuch ishlatilishi ham mumkin. Shunga qaramay, hayotiy ahamiyatga ega bo\u2017lgan manfaatlar faqat milliy saqlanish masalalari bilan bog\u2019liq bo\u2019lmasligi mumkin. Masalan, Vetnam urushi AQSHning hududiy milliy yaxlitligiga hech qanday tahdid qilmagan holda ba\u2018zi bir ma\u2018muriyatchilar tomonidan hayotiy muhim manfaat deb topilgan. Boshqa qarashlar esa, undan yuqori ahamiyatga ega \u2013 qulay dunyo tartibi va muvozanatini o\u2019rnatish, iqtisodiy barqarorlik, g\u2019oyaviy tamoyillar, qo\u2019llab-quvvatlash kabi tushunchalarni o\u2019z ichiga oladi. Mana shu barcha oddiy va murakkab tushunchalar bir vaqtning o\u2019zida qaror qabul qilishda boshqa barcha omillar orasida muhim o\u2019rin egallashi mumkin. Manfaat tomonidan keltirib chiqarishi mumkin bo\u2019lgan turli darajadagi taranglik holatining modellari va matritsalarini ishlab chiqishga qaratilgan barcha harakatlarda (xoh u saqlanish, xoh u hayotiy muhim, xoh umumiy yoki ikkinchi darajali xususiyatlarga ega bo\u2019lsin) subyektivizm ustunlik qiladi. Bir tomon uchun ikkinchi darajali bo\u2019lgan manfaat ikkinchi tomon uchun hayot-mamot masalasi bo\u2019lishi mumkin. Ushbu konsepsiya tashqi siyosat tadqiqotida asosiy faktor bo\u2019lib, siyosiy tafakkurda ishlatilaveradi. Lekin ilmiy izlanish quroli sifatida uning imkoniyatlari cheklangan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MILLIY MANFAAT \u2014 xalqaro munosabatlarda ikki ma\u2018noda ishlatiladi: 1) tashqi siyosatning maqsad va vazifalarini aniqlab beruvchi tadqiqot quroli sifatida; 2) ma\u2018lum bir siyosatni oqlash uchun ishlatiladigan keng ma\u2018nodagi siyosiy tafakkur … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[358],"tags":[],"class_list":["post-73973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfiga-oid-fuqarolik-jamiyatiga-oid-ensiklopedik-atamalar","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73973"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73974,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73973\/revisions\/73974"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}