{"id":74908,"date":"2023-05-05T21:33:49","date_gmt":"2023-05-05T18:33:49","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=74908"},"modified":"2023-05-05T21:33:50","modified_gmt":"2023-05-05T18:33:50","slug":"temur-tuzuklari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/temur-tuzuklari\/","title":{"rendered":"\u201cTEMUR TUZUKLARI\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u201cTEMUR TUZUKLARI\u201d <\/strong>\u2014 Amir Temurning harbiy va siyosiy faoliyatidan ma\u2018lumot beruvchi tarixiy asar. \u2015Tuzuki Temur va \u2015Tuzukoti Temur nomlari bilan atalgan. Amir Temurning \u2015Tuzuklar muallifi ekanligini e\u02bctirof etadigan olimlar ko\u2018pchilikni tashkil etadi. Bular orasida \u2015Temur tuzuklarining inglizcha tarjimonlari va noshirlari Devi va Uaytlar, mashxur turk qomusiy olimi Shamsuddin Somiy, qo\u2018lyozmalarning yirik tadqiqotchisi N.D.Mikluxo Maklaylar ham bor. Boshqa bir guruh olimlarning fikricha, asar XVI-XVII asrlarda Hindistonda yozilgan. Asar ikki qismdan iborat. Birinchi qismda Amir Temurning tarjimai holi, ijtimoiy-siyosiy faoliyati, uning Movarounnahrda markaziy hokimiyatni qo\u2018lga kiritishi, siyosiy tarqoqlikka barham berishi, markazlashgan davlat tuzishi, 27 mamlakatni, jumladan, Eron, Afg\u2018oniston, Ozarbayjon, Gruziya va Hindistonni o\u2018z tasarrufiga kiritishi, Oltin O\u2018rda hukmdori To\u2018xtamish, turk sultoni Boyazid I Yildirimga qarshi harbiy yurishlari, ulkan saltanatini mustahkamlash uchun turli ijtimoiy tabaqalarga nisbatan qanday munosabatda bo\u2018lganligi buyuk sohibqiron tilidan ixcham tarzda bayon etilgan. Ikkinchi qism mashhur jahongirning farzandlariga atalgan o\u2018ziga xos vasiyat, pandnasihatlari va o\u2018gitlaridan iborat. Unda davlatni idora etishda kimlarga tayanish, toju taxt egalarining tutumi va vazifalari, vazir va qo\u2018shin boshliqlarini tanlash, armiyaning tuzilishi va jang olib borish qoidalari, sipohiylarning maoshi, mamlakatni boshqarish tartibi, davlat arboblari va qo\u2018shin boshliqlarining burch va vazifalari, amirlar, vazirlar va boshqa mansabdorlarning toju taxt oldida ko\u2018rsatgan alohida xizmatlarini taqdirlash yo\u2018sini va boshqa xususida gap boradi. Asar Amir Temur davridagi o\u2018zbek davlatchiligi tarixini o\u2018rganishda asosiy manba bo\u2018lib xizmat qiladi. &#171;Temur tuzuklari&#187;ning Devi va Uayt nashri asosida chiqarilgan toshbosma va keyingi nashrlaridan biri asosida Alixonto\u2018ra Soguniy 1967-yil Toshkentda \u2015Tuzuki Temuriyni o\u2018zbek tiliga tarjima qilgan. 1989-yilda Alixonto\u2018raning o\u2018sha nashrini \u2015Tuzuki Temurning Bombeyda chop etilgan forscha matniga solishtirgan holda o\u2018zbek tilida yana bir tarjima amalga oshirildi. Uni o\u2018zbek sharqshunosi Habibulla Karomatov hozirlab, oldin \u2015Sharq yulduzi jurnalida (Toshkent,1989,8-son), so\u2018ngra alohida kitob holida (1991) G\u2018afur G\u2018ulom nomidagi Adabiyot va san\u2018at nashriyotida nashr ettirdi. 1996-yil asarning yangi tarjimasi qayta o\u2018zbek tilida chop etildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cTEMUR TUZUKLARI\u201d \u2014 Amir Temurning harbiy va siyosiy faoliyatidan ma\u2018lumot beruvchi tarixiy asar. \u2015Tuzuki Temur va \u2015Tuzukoti Temur nomlari bilan atalgan. Amir Temurning \u2015Tuzuklar muallifi ekanligini e\u02bctirof etadigan olimlar ko\u2018pchilikni &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/temur-tuzuklari\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[365],"tags":[],"class_list":["post-74908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-t-harfiga-oid-fuqarolik-jamiyatiga-oid-ensiklopedik-atamalar","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74908"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74909,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74908\/revisions\/74909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}