{"id":843,"date":"2021-09-04T19:30:54","date_gmt":"2021-09-04T16:30:54","guid":{"rendered":"http:\/\/milliycha.uz\/?p=843"},"modified":"2024-07-22T09:13:35","modified_gmt":"2024-07-22T06:13:35","slug":"uyqu-ham-tarbiyaning-bir-bolagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/uyqu-ham-tarbiyaning-bir-bolagi\/","title":{"rendered":"Uyqu ham tarbiyaning bir bo\u2019lagi"},"content":{"rendered":"\n<p>Bismillahir Rohmanir Rohiym.<\/p>\n\n\n\n<p>Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo\u2019lsin.<\/p>\n\n\n\n<p>Payg\u2019ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo\u2019lsin.<\/p>\n\n\n\n<p>Hech o\u2019ylab ko\u2019rganmisiz, nega bolalar uxlashni unchalik yoqtirishmaydi? Ayniqsa, tush paytida onalari ularni uxlatishga juda qiynalishadi. Ortilaridan yugurib-yugurib, ba\u2019zilar esa hatto shirin-shirin va\u2019dalar bergachgina, farzandlarini uxlashga ko\u2019ndirishadi. Natijada bolalar ko\u2019pincha ma\u2019lum bir vaqtda zmas, o\u2019zlari xohlaganda uxlashga o\u2019rganadilar.<\/p>\n\n\n\n<p>Ammo bunday holatga ko\u2019nikishdan oldin, \u00abUyqu vaqtini to\u2019g\u2019ri tashkil etishning ahamiyati qay darajada muhim, kichkintoylarni o\u2019zlari xohlaganda uxlatgan ma\u2019qulmi yoki ma\u2019lum vaqtdami?\u00bb kabi savollarga aniqlik kiritib olish kerak. Bu borada aniq va batafsil ma\u2019lumotga ega bo\u2019lish maqsadida mutaxassislarga murojaat qildik.<\/p>\n\n\n\n<p>Sayyora Olimxo\u2019jayeva, psixolog: \u00abUxlashni yoqtirmaslik yosh bolalar orasida tez-tez uchrab turadigan holat. Ko\u2019pincha bunga tabiiy qaralib, uning sababi sifatida mazkur yoshdagi bolalarning o\u2019yin faoliyatiga qiziqishlari yuqoriligi ko\u2019rsatiladi. Ammo unutmaslik kerakki, kichkintoylarning qanchalik sog\u2019lom bo\u2019lib o\u2019sishi ulardagi kunlik uyqu me\u2019yoriga bog\u2019liq. Xususan, bunda bolalarning o\u2019zlari xohlagan paytda emas, balki uyqu vaqti bo\u2019lganida uxlashlari muhim ahamiyatga ega. Ko\u2019pincha ota-onalar uxlamaganida bolalar ham uxlamasdan uyda o\u2019ynab yurishadi, Kattalar esa ishlari ko\u2019payib borayotganidan, ayrim yumushlarini uyqu vaqti evaziga bajarishadi. Texnika qanchalik rivojlanib, insoniyatning o\u2019z yumushlarini bajarishga ilgarigidanda yengilliklar ko\u2019paygan bo\u2019lishiga qaramasdan, kattalarning yumushlarini bajarishga ketayotgan mazkur vaqti qisqarmayapti. Natijada yuzaga kelayotgan yigirma to\u2019rt soatlik jamiyat, kattalar yonidagi kichkintoylarning uyqu vaqtlariga ham o\u2019z ta\u2019sirini o\u2019tkazyapti\u00bb. \u00abDunyodagi 65 foiz jajjilarning vaqtida uxlamasliklari aniqlangan,\u2013 deydi Respublika tashxis markazining yetakchi mutaxassisi Qosimjon Nuriddinov. \u2013 Olimlar uyqu tarbiyaning bir turi ekanini va unga jiddiy munosabatda bo\u2019lish zarurligini e\u2019tirof etishadi. Tartibsiz tarzda uxlashga odatlangan bolalarning katta bo\u2019lganida asab va xotira tizimida \u00abnoziklashuv\u00bb sezilib, ular boshqalarga qaraganda sabrsiz va shoshqaloq bo\u2019lib voyaga yetadi\u00bb. Suhbatdoshlarimizning yuqoridagi fikrlarini tinglar ekanmiz, ko\u2019cha-ko\u2019yda uchrab turuvchi baqiriq-chaqiriqlarni esladik. Balki, siz ham guvoh bo\u2019layotganingiz o\u2019sha asabbuzar munosabatlarning yuzaga kelishiga, uyqu vaqtining me\u2019yorini bilmasdan ish tutish, tartibsiz uxlashning ham ta\u2019siri bo\u2019layotgandir? Bu haqda yosh mutaxassislardan biri Farhod Haydarov fikr-mulohazalarini bildirdi: \u00abEndi tug\u2019ilgan chaqaloq uchun bir kecha kunduzda 21 soat, olti oydan o\u2019n ikki oylik bo\u2019lgan bola uchun 14 soat, to\u2019rt yoshda 12 soat va o\u2019n yoshda 10 soat, kattalar uchun esa 7-8 soat kunlik uyqu me\u2019yori belgilangan. Agar kattayu-kichik ana shu uyqu me\u2019yoridan kam uxlasa va undagi tartibga ahamiyat bermasa, o\u2019z-o\u2019zidan kayfiyatida tajanglik belgilari kuzatila boshlaydi, tez-tez jahli chiqadi\u00bb. Bolalar shifokori Dilorom Sharipova esa: \u00abBolaning bir yosh bo\u2019lgunicha kechasi va kunduzgi uyqulari deyarli farqlanmaydi, ammo undan keyingi yoshda kechasi va kunduzgi uyqularining o\u2019z o\u2019rnida bo\u2019lishiga e\u2019tibor berish joiz,\u2013 deydi. \u2013 Odatda, bola uxlashni istamay xarxasha qilsa, uning istaklariga tezlikda erk bermaslik kerak. Yaxshi gapirib, ertaklar aytib, ularni uxlatishga harakat qilish lozim. Ana shunda bolalar uyqusi uzoq davom etadi va ular yaxshi tushlar ko\u2019rib uyg\u2019onadi\u00bb. Hayot \u2013 harakatda. Unda rang-barangliklar bisyor. Inson ana shunday turfa holatlar asosida o\u2019z kundalik turmushlari, vazifalari, burch va majburiyatlarini ado etib boradi. Ko\u2019pincha ularni o\u2019z xohish-istagimizdan kelib chiqib bajaramiz yoki ulgurmaymiz. Ammo hayot tarzimizda ovqatlanish, uxlash kabi ehtiyojlar borki, ular tirikligimizning biologik asosidir. Ma\u2019lumotlarga ko\u2019ra, uyqu ovqatlanishdan-da zarur bo\u2019lgan ehtiyoj hisoblanarkan. Odam ovqatlanmasdan bir necha kunduz yashashi mumkin. Ammo bir necha kun uxlamaslik o\u2019limgacha olib kelishi mumkin. Ayrim hayvonlar esa ovqatsiz uzoq kunlar davomida yashashi mumkin bo\u2019la turib, uyqudan mahrum qilinganda tezda halok bo\u2019ladi. Demak, xulosa o\u2019rnida shuni aytish mumkinki, uyquning ahamiyati bisyor. U shunchaki, dam olish vositasi emas. Shunday ekan, yuqorida mutaxassislar aytgan ko\u2019rsatmalarga rioya etishga harakat qilaylik. Zero shundagina jamiki yurish-turishimiz, sog\u2019lig\u2019imiz va tarbiyamizda u o\u2019zining salbiy belgilarini namoyish etmaydi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bismillahir Rohmanir Rohiym. Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo\u2019lsin. Payg\u2019ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo\u2019lsin. Hech o\u2019ylab ko\u2019rganmisiz, nega bolalar uxlashni unchalik yoqtirishmaydi? Ayniqsa, tush paytida onalari ularni uxlatishga &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/uyqu-ham-tarbiyaning-bir-bolagi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":844,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-843","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-qiziqarli-faktlar","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":845,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/843\/revisions\/845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}