{"id":91371,"date":"2023-07-17T15:42:29","date_gmt":"2023-07-17T12:42:29","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=91371"},"modified":"2023-07-17T15:42:31","modified_gmt":"2023-07-17T12:42:31","slug":"xakas-tili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/xakas-tili\/","title":{"rendered":"Xakas tili"},"content":{"rendered":"\n<p>Xakas tili \u2014 turkiy tillardai biri; asosan, Rossiya Federatsiyasining Xakasiya Respublikasida, Krasnoyarsk o&#8217;lkasi va Tiva Respublikasining unga qo&#8217;shni tumanlarida tarqalgan. So&#8217;zlashuvchilarning umumiy soni 80 ming kishidan ortiq (20- asrning 90-yillari). Lahjalari: sagay, kalchin, qizil va shor; ulardan sagay va kachin lahjalari adabiy tilga asos bo&#8217;lgan. Xakas tilining fonetika sohasidagi asosiy belgilari: 17 unli va 24 undosh mavjud; unlilarning cho&#8217;ziq va qisqa variantlari bor. Asl xakas so&#8217;zlaridagi undoshlarning qattiq va yumshoqligi unliga bog&#8217;liq: orqa qator unlilari bilan doimo qattiq undoshlar, old qator unlilari bilan yumshoq undoshlar uyg&#8217;unlashadi. Bu hodisa fonematik darajada bo&#8217;lmaganligi sababli, variant undoshlar yozuvda aks etmaydi. Xakascha so&#8217;zlar boshida jarangli undoshlar deyarli bo&#8217;lmaydi. Grammatikasi barcha turkiy tillardagi kabi belgilarga ega bo&#8217;lsada, ayrim yasovchi affikslarning qo&#8217;llanishi, kelishiklar tizimi, ayrim fe&#8217;l shakllari jihatidan o&#8217;ziga xosliklarga ega. Leksikasida oz mikdorda Arabcha va forscha, lekin anchagina ruscha va mo&#8217;g&#8217;ulcha o&#8217;zlashmalar bor. Yozuvi 1926 yildan rus grafikasi, 1929 yildan lotin grafikasi va 1939 yildan yana rus grafikasi asosida shakllangan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Xakas tili \u2014 turkiy tillardai biri; asosan, Rossiya Federatsiyasining Xakasiya Respublikasida, Krasnoyarsk o&#8217;lkasi va Tiva Respublikasining unga qo&#8217;shni tumanlarida tarqalgan. So&#8217;zlashuvchilarning umumiy soni 80 ming kishidan ortiq (20- asrning 90-yillari). &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/xakas-tili\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[209],"tags":[],"class_list":["post-91371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-x-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91371"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91378,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91371\/revisions\/91378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}