{"id":95370,"date":"2023-07-29T12:11:27","date_gmt":"2023-07-29T09:11:27","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=95370"},"modified":"2023-07-29T12:11:31","modified_gmt":"2023-07-29T09:11:31","slug":"usuli-savtiya","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/usuli-savtiya\/","title":{"rendered":"Usuli savtiya"},"content":{"rendered":"\n<p>Usuli savtiya (Arabcha \u2014 tovush usuli), tovush usuli \u2014 xat-savod o&#8217;rgatish usullaridan. Bu usulda so&#8217;zning eng kichik bo&#8217;lagi, ya&#8217;ni nutq tovushlarini izchil idrok etish (analitik tovush usuli) va nutq tovushlarini yozuv belgilari (harflar) orqali tiklash asos qilib olinadi. Ko&#8217;p tillarda, jumladan, o&#8217;zbek tilida savod o&#8217;rgatish analitiksintetik tovush usuliga, ya&#8217;ni analitik va sintetik tovush usullarini uzviy bog&#8217;lab olib borish tamoyiliga asoslanadi. Analitik tovush usulini dastlab frantsuz pedagogi J.Jakoto (19-asrning 30-yillarida), sintetik tovush usulini nemis pedagogi G. Stefani (19-asr boshlarida) qo&#8217;llagan. Analitiksintetik tovush usulining eng maqbul variantini Rossiyada K.D. Ushinskiy, G&#8217;arbiy Yevropada F. Disterveg, K. Fogel va boshqalar yaratgan. Tovush usuli O&#8217;rta Osiyodagi mahalliy maktablarda, jumladan, o&#8217;zbek maktablarida 19-asrning oxiri \u2014 20-asr boshlarida paydo bo&#8217;lgan. Uning tarqalishida o&#8217;lkadagi rustuzem maktablari va tatar muallimlari ochgan maktablar asosiy manba bo&#8217;lgan. Shu maktablar ta&#8217;sirida ilg&#8217;or mahalliy ziyolilar, jadidlar maktabxonalardagi ta&#8217;lim usuli (usuli hijoya)da savod urgatish qiyinligini anglab, o&#8217;zlari ochgan maktablarida Usuli savtiyada dars bera boshladilar. 1902 yil S. Saidazizov sintetik tovush usulida &#171;Ustodi avval&#187; O&#8217;zbekcha dareligini tuzgan. Bu darslik uzoq yillar yangi usuldagi bir nechta maktablarda asosiy Alifbe kitobi sifatida o&#8217;qitilib kelingan. Musulmon o\u2019qituvchilarning Toshkentda bo&#8217;lib o&#8217;tgan 1-qurultoyi (1918 yil avgust) barcha o&#8217;zbek maktablarida tovush usulida dare berish haqida qaror qabul qildi. Davr o&#8217;tishi bilan bu usul pedagogika va psixologiya ma&#8217;lumotlari asosida takomillashib borgan. Yo&#8217;ldosh Abdullayev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Usuli savtiya (Arabcha \u2014 tovush usuli), tovush usuli \u2014 xat-savod o&#8217;rgatish usullaridan. Bu usulda so&#8217;zning eng kichik bo&#8217;lagi, ya&#8217;ni nutq tovushlarini izchil idrok etish (analitik tovush usuli) va nutq tovushlarini &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/usuli-savtiya\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":56191,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[213],"tags":[],"class_list":["post-95370","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-u-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"ru","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95370"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95372,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95370\/revisions\/95372"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56191"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}