Milliylik-millat ko'zgusi
Sun’iy yo’ldosh — bu, inson tomonidan yaratilib, raketalar yordamida yer atrofiga va boshqa sayyoralarga uchirilgan kosmik kemalardir. Odatda sun’iy yo’ldoshlar radioapparatlar bilan jihozlangan bo’lib, ular orqali yerga har xil axborotlar, … Read More
Kosmik kemalarni boshqaruvchi uchuvchilar va uning bortida turib tadqiqot ishlarini olib boruvchi ekipaj a’zolarini fazokorlar — kosmonavtlar va astronavtlar (Adsh) deyishadi. 1961 yilda rus zobiti Yuriy Gagarin yer atrofida kosmik … Read More
Osmon zabt etilganidan keyin odamlar yanada balandroqlarga parvoz etishni xayol qila boshladi. Koinotga parvoz to’g’risida birinchi bo’lib rus olimi K. E. Tsiolkovskiy o’ylandi, u 1898 yildayoq raketada uchish fikrini ilgari … Read More
Havoga ko’tarila oladigan uchish apparati haqidagi fikr ko’p asrlar avval tug’ilgan. Leonardo da Vinchi 1500 yildayoq ulkan vint shaklidagi vertolyot loyihasini chizib qoldirgan. Lekin u vertolyot qurishga urinib ham ko’rmadi, … Read More
Parashyut — havoning qarshiligini vujudga keltiruvchi ulkan “soyabon”dir. Parashyutning yordamida odam osmondan yerga ohistalik bilan tushadi va bunday tushish paytida jarohatlanishning oldi olinadi. Parashyut — uchish qurilmalari to’g’risidagi fikr-rejalarning eng … Read More
“Tovushli to’siq” iborasi muayyan bir tezlikda uchib borayotgan tayyoraning harakati paytida vujudga keladigan vaziyatni unchalik to’g’ri izohlay olmaydi. Masalan, bu ibora kishini tayyora tovush tezligiga yetganida uning oldida bironta “to’siq” … Read More
Tovushdan tez uchuvchi tayyora uchuvchisi tayyora halokatga uchragan paytda parashyut bilan sakray olmaydi. Bunday hodisalar uchun maxsus йurilma o’ylab topilgan bo’lib, uchuvchining o’rindig’i uchuvchi va parashyut bilan birga tayyoradan irg’itiladi. … Read More
XVIII asrdayoq shveytsariyalik fizik olim Daniel Bernulli gaz oqimining tezligi oqim kengligi bilan uzviy bog’liq ekanligini kashf etgan edi. Keyinchalik bu qonun uning nomi bilan ataldi. Tayyoraning ishlash usullari xuddi … Read More
Qanotlar yordamida uchish g’oyasini ilk bor Leonardo da Vinchi tilga olgan edi. Lekin bunday apparatni birinchi marta qurishga 1660 yilda birinchi bo’lib uringan shaxs ingliz Robert Guk edi. Biroq uning … Read More
Aftidan, Pyotr I Kaspiy dengizi va Ustyurt orqali Xiva xonligi va umuman o’zbek xonliklarini egallashni mushkulligini anglagan bo’lsa kerakki, Rossiyani birinchi navbatda Qozog’iston yerlarida egaligini ta’minlashga da’vat etgan. “Sharq bilan … Read More
