Category: A harfi

AZULENLAR – [bitsiklo (5.3.0) dekapentanlar], o’zaro kondensiyalangan 5 va 7 halqadan iborat bekzoid Aromatik birikmalar. Eng sodda vakili azulendir (I). Azulen ko’k rangli plastinka holidagi modda. Suyuqlanish temperaturasi 98,5—99°, qaynash … Read More

AZROIL — Islom dinida to’rt bosh farishtadan biri, jon oluvchi farishta. Rivoyatlarga ko’ra, Azroil dastlab oddiy farishta bo’lgan, Alloh Odamatoni yaratish uchun farishtalarni yerdan tuproq olib kelishga yuboradi. Yer qarshilik … Read More

AZOTFIKSATSIYA, azot to’plash — mikroorganizmlarning molekulyar azotni o’zlashtirib, undan azotli birikmalar hosil qilish jarayoni. Asosiy azot to’plovchi mikroorganizmlar tuganak bakteriyalardir. Ularga dukkaklilarda va boshqa o’simliklar bilan simbioz yashab, atmosfera azotini … Read More

AZOTOLLAR, naftollar — qattiq, rangsiz moddalar. Suvda erimaydi, ishqorlar bilan qizdirilganda tuz hosil qilib, eriydigan holga o’tadi. Ishqoriy muhitda Azotollar gazlamaga birikib, so’ngra diazobirikmalar bilan ishlanganda mustahkam rang hosil qiladi. … Read More

AZOTOBAKTERIN, azotogen-tarkibida mikroorganizmlar (azotobakter) bo’lgan bakterial o’g’it; azotobakter atmosferadagi azotni o’zlashtirib, uni o’simlik oson o’zlashtira oladigan shaklga aylantirib beradi. Tuproqli Azotobakterin (bunda neytral tuproq substrat vazifasini o’taydi) hamda agarli Azotobakterin … Read More

AZOTLI O’G’ITLAR — tarkibida azot bo’lgan va o’simliklarning azot bilan oziqlanish manbai sifatida qo’llaniladigan organik hamda anorganik moddalar, o’simliklarni azot bilan oziqlantirish manbai. Azotli o’g’itlar 1914-18 yillarda ammiakni havodagi azot … Read More

AZOTLI IPRIT — organik birikma, rangsiz suyuqlik. Suvda yomon, organik erituvchilarda yaxshi eriydi. Azotli iprit iprit (dixlordietilsulfid)dan tarkibidagi oltingugurt o’rniga kiritilgan azot bilan farq qiladi. Ularning kimyoviy xossalari molekulasi tarkibida … Read More

AZOTLASH — kimyoviy-issiqlik ishlovi berish usullaridan biri. Azotlash po’lat, titan, ba’zi qotishmalardan tayyorlangan detallarning sirtqi qatlamini azotga to’yintirishdan iborat. Detalning azotga to’yintirilgan sirtqi qatlami juda qattiq, yeyilishga va zanglashga chidamli … Read More

AZOT XLORIDLARI – azot bilan xlorning o’zaro hosil qilgan birikmalari. Ular ammiak (NH3) va azoimid (N1M3) dagi vodorod atomlarining xlor atomiga almashinuvi natijasida hosil bo’ladi. Azot (111)-xlorid (NC13) beqaror (portlovchi), … Read More

AZOT FTORIDLARI — rangsiz, uziga xos hidli gazlar. Ularga azot triftorid (NF3), tetraftorgidrazin (N2F4), diftoramin (NF2H), diftordiazin (N2F2), nitrozil ftorid (FNO), nitril ftorid (FNO2), triftoraminoksid (NOF3), xlordiftoramin (NC1F2), ftoramin (NH2F), … Read More