Category: A harfi

AZOT TO’PLOVCHI MIKROORGANIZMLAR, azotfiksatorlar — atmosferadagi molekulyar azot (N2) ni o’zlashtiruvchi va uni organik birikmalarga o’tkazuvchi mikroorganizmlar. Azot to’plovchi mikroorganizmlarga dukkakli o’simliklar (beda, sebarga, no’xat va boshqalar) bilan simbioz hayot … Read More

AZOT OKSIDLARI — azotning kislorod bilan hosil qilgan birikmalari. Azot oksidlari azot va kislorod molekulalarining birikishidan hosil bo’lib, reaktsiya issiqlik yutilishi bilan boradi. Ba’zilari termodinamik jihatdan beqaror. Azotning quyidagi oksidlari … Read More

AZOT MUVOZANATI – organizmga bir kecha-kunduzda ovqat tarkibida kirgan azot bilan undan tashqariga chiqqan (siydik va najas bilan) umumiy azot orasidagi farq. Voyaga yetgan organizmning normal holatida azot muvozanati mavjud. … Read More

AZOT (lotincha Nitrogenium), N — Mendeleev davriy sistemasining V guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib raqami 7, at.m. 14,0067. Yer po’stining og’irlik jihatidan 0,01% ini tashkil etadi. Havoda erkin holda bo’ladi … Read More

AZOR OROLLARI (portugalcha Ilhas dos Acores — Qarchig’aylar oroli) — Atlantika okeanining shimoliy qismidagi arxipelag. Pireneya yarim orolidan g’arbda. Portugaliya tarkibida 9 ta yirik Orol va kelib chiqishi vulkanik bo’lgan … Read More

AZOR ANTISIKLONI – Atlantika okeanining shimoliy yarim shardagi subtropik va tropik qismi ustidagi yuqori atmosfera bosimi oblasti. Markazi — 35-parallelda, Azor orollari yaqinida. Azor antisiklonining bir tarmog’i qishda Saxroi Kabirga, … Read More

AZONALLIK (Yunoncha a — inkor qo’shimchasi va zone — zona) — mavjud hududning zonal xususiyatlari bilan bog’liq bo’lgan biron hodisaning tarqalishi. Azonallik tekisliklarda tabiiy Azonallik (iqlimiy Azonallik, tuproq, Azonalligi, o’simlik … Read More

AZON (Arabcha, namozga chaqirish) — 1) Islom dinida har kuni o’qiladigan 5 mahal namozga muazzin etadigan da’vat. Azon namoz uchun buyurilgan sunnat hisoblanadi. Muazzin (azon aytuvchi) odatda har bir masjidda … Read More

AZOMETIN BO’YOQLAR – molekulasida xromofor guruhlar bo’lgan organik bo’yovchi moddalar. Azometin bo’yoqlar to’q rangli bo’lishi bilan azobo’yoqlardan farq qiladi. Ular aromatik yoki geterosiklik aldegidlar va aminlarni hamda aromatik Nitrozobirikmalarni faol … Read More

AZOLA (Azolla) — qirqquloqdoshlar oilasiga mansub, suvda o’sadigan, sporali ko’p yillik o’simliklar turkumi. Suv ostida yon ildizlari, suv ustida qalin bargchalari bo’ladi. Azolaning 6 ta turi bor. Qazilma turlarining soni … Read More