Автор: Timur Xasanov

ALFER (alyuminiy va lotincha ferrum — temir) — asosan temir va alyuminiydan iborat qotishma. Tarkibida — 13% alyuminiy (A1) bor, qolgani temir (Fe). Magnitostriktsion xossalarga ega bo’lgan magnit jihatdan yumshoq … Batafsil

ALFAVIT [Yunoncha alifbosining alfa va beta (Vita) harflari nomidan].

«ALF LAYLA VA LAYLA» (Arabcha -ming bir kecha) — Sharq xalqlari adabiyotining Nodir yodgorligi, Shahrizodaning zolim shoh Shahriyorga ming bir kecha davomida aytgan hikoyalari.

ALUSHTA — Ukrainaning Qrim Respublikasidagi shahar (1902 yildan). Qrim yarim orolining Janubiy sohilida. Aholisi 37,6 ming kishi (1991). Iqlimiy kurort. Simferopoldan 45 kilometr va Yaltadan 32 kilometr. Qrimning Janubiy sohilidagi … Batafsil

ALUFA, ulufa (Arabcha — xashak, yem) — 1) harbiy qo’shin va lashkar ixtiyoridagi ot-ulov uchun aholidan to’planadigan natural soliq. Choparlar va elchilarning ot-ulovlari ham Alufa orqali yig’ilgan yem-xashak bilan ta’minlangan. … Batafsil

ALUPKA — Ukrainaning Qrim Respublikasidagi shahar (1938 yildan). Qrim yarim orolining Janubiy sohilida. Yaltadan 17 kilometr. Aholisi 10,9 ming kishi (1991). Iqlimiy kurort. Bir yilda 210-245 kun havo ochiq bo’ladi. … Batafsil

ALUNIT (Fransuzcha alun — achchiqtosh) — sulfatlar sinfiga mansub mineral. Formulasi— KA13[SOJ2[OH]6. Qattiqligi 3,5—4,5. Sof og’irligi 2,6—2,8. Alutin asosan mayda zarrali zich va bo’sh (zichlashmagan) holda uchraydi. Rangi oq, kulrang … Batafsil

ALTUNIN STEPAN TITOVICH (1904.20.7, Rossiya, samara viloyati Klyavlin tumani — 1959.14.12, Toshkent) — injenergidrotexnik, O’zbekiston Fanlar Akademiyasi muxbir a’zosi (1956), texnika fanlari Doktori (1948), professor (1949), O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan irrigator … Batafsil

ALTMISH (turkiycha) — o’rta asrlarda turkiy xalqlarda dushman qismlari joylashgan manzillarni aniqlash bilan shug’ullanuvchi ayg’oqchi guruh (razvedka). Muhammad Ya’qub Chingiyning «Kelurnoma», Shayx Sulaymon Buxoriyning «Lug’ati Chig’atoy va turki Usmoniy» (19- … Batafsil

ALPTEGIN (taxminan 885-963) — Somoniylar lashkarboshisi. Nasr ibn Ahmad Somoniy davrida Visoq boshi, Xayl boshi, Hojib darajasiga ko’tarildi; Nuh ibn Nasr Somoniyning o’g’li Abdulmalik davrida Xurosonga sipohsolor etib tayinlandi. Mansur … Batafsil