Author: Timur Xasanov

ARXAIZM (Yunoncha archaios — qadimgi, ko’xna) — eskirib, iste’moldan chiqib qolgan so’z yoki ibora. Leksik (Arkon, Mirzo va hokazolar), fonetik (ersa, birlan, emdi va hokazolar), morfologik (bilur, turur, bo’lgay, burung’i … Batafsil

ARFA (italyancha Agra) — uchburchak shaklidagi qadimgi torli tirnama soz. Dastlabki tasvirlari miloddan avvalgi 3 – ming yillikka taalluqli. Oddiy ko’rinishdagi Arfa jahonning deyarli barcha xalqlarida uchraydi. Turli xalqlar orasida … Batafsil

ARUNACHAL-PRADESH – Hindistonning shimoli-sharqidagi shtat (1986 yilgacha ittifoqdosh hudud), Himolay tog’larining Janubiy-sharqida. Maydoni 83,6 ming kilometr kvadrat. Aholisi 858 ming kishi (1991). Ma’muriy markazi — Itanagar. Hududidan Brahmaputra daryosi oqib … Batafsil

ARUZ (Arabcha — arz qilmoq) — she’riy o’lchov, vazn. Yaqin va O’rta Sharq xalqlari she’r tizimi. Aruz nazariyasi turkiy xalqlarga, xususan o’zbek she’riyatiga arablardan o’tgan. Navoiyning “Mezon ul-avzon” asarida ko’rsatilishicha … Batafsil

ARUBA —Janubiy Amerikaning shimoliy qirg’og’i yaqinidagi Orol. Shamolsiz orollar to’dasiga kiradi. Maydoni 190 kilometr kvadrat. Balandligi 188 metrgacha. Aholisi 67 ming kishi (1991), asosan negrlar va mulatlar. Niderlandiya Antil orollari … Batafsil

ARTUR AFSONALARI – Uels (Angliya) da istiqomat qiluvchi keltlarning rivoyatlari; ko’plab she’riy asarlarga mavzu bo’lgan. Bularga asos qilib orttlarning qirollaridan biri — qirol Artur (5 —6-asr) prototipi olingan. U Anglo-sakslar … Batafsil

ARTROLOGIYA (Yunoncha arthron — bo’g’im va … logiya) — bo’g’im va uning kasalliklarini o’rganadigan fan. Ichki kasalliklarning bir bo’limi. Bo’g’imlar fiziologiyasi, patologiyasi to’g’risidagi bilimlar rivojlanishi tufayli Artrologiya alohida fan sifatida … Batafsil

ARTROZ (Yunoncha arthron — bo’g’im)— bo’g’imning distrofik surunkali kasalligi. Moddalar almashinuvi va ichki sekresiya bezlari faoliyatining buzilishi, bo’g’imlarning shikastlanishi, shamollash, intoksikasiya, infektsion kasalliklar oqibatida kelib chiqadi. Tor poyabzal kiyish oyoq … Batafsil

ARTROGRIPOZ (Yunoncha arthron — bo’g’im, grypos — qiyshaygan), qiyshiqlik — harakat a’zolarining tug’ma kasalligi; bunda qo’l-oyoq muskullari yaxshi rivojlanmaganligi uchun ular qing’ir-qiyshiq, bo’g’imlarda harakat cheklangan bo’ladi yoki butunlay bo’lmaydi.