Author: Timur Xasanov

ALNI QOTISHMALAR – temir-alyuminiy—nikel tizimidagi qotishmalar. Magnit xossalari g’oyat yuqori. Alni qotishmalar tarkibida 9-15,5% alyuminiy (Al), 18-24,5% nikel (Ni), qolgani temir (Fe) bo’ladi. Alni qotishmalar magnit jihatdan qattiq qotishmalar jumlasiga … Batafsil

ALMERIYA — Ispaniya Janubidagi shahar va O’rta dengiz sohilidagi port. Andalusiya Muxtor viloyatida. Almeriya Provintsiyasining ma’muriy markazi. Aholisi 154,3 ming kishi (1991). Almeriya orqali temir va qo’rg’oshin rudalari, oltingugurt, qishloq … Batafsil

ALMANDIN — granatlar guruhiga mansub mineral. Qattiqligi 7-7,5. Sof ogirligi. 3,8—4,3. Rangi qizil, to’q qizil. Shishasimon va yog’simon, yaltiroq. Almandin slyudali slaneslarda, granitlarda, granitli pegmatitlarda uchraydi. Markaziy Osiyoda Almandin pegmatitlar … Batafsil

ALMADI — yashil burun yarim orolidagi burun. Afrikaning eng g’arbiy nuqtasi (17°32′ F. U., 14°45′ shu kabilar). Gambiya va Senegal daryolarning quyilish joylari oralig’ida joylashgan.

ALKOR — katta ayiq yulduz turkumidagi oq yulduz; oddiy ko’z bilan ko’rish mumkin, ravshanligi temperatura 4,02, spectral sinfi A5. Alkor spektral-qo’shaloq yulduz. U O’rta Osiyo kengliklarida botmaydi. Ba’zida astronomlar Alkorga … Batafsil

ALKLED (alyuminiy va inglizcha clag — qoplangan) — ikki tomonidan qalinligiga nisbatan 2-10 foizgacha toza alyuminiy yoki boshqa alyuminiy krtishmasi qatlami qoplangan (plakirovkalangan), mustahkam alyuminiy qotishmalaridan tayyorlangan yarim fabrikat (chala … Batafsil

ALENDE GOSSENS, (Allende Cossens) Salvador (1908-1973) — Chili Prezidenta (1970-73). Xalq birligi bloki tomonidan nomzodi qo’yilgan. Chili sotsialistik partiyasi tashkilotchilaridan biri (1933) va rahbari. 1939-42 yillarda sog’liqni saqlash vaziri, 1945 … Batafsil

ALDOSTERON — buyrak usti bezi po’st qavatining gormoni; kortikosteroidlarp mansub, kortikosteron hosilasi. Molekulyar modda 360,48. Kortikosteroid faollikka ega. Dezoksikortikosterondan 100-120 marta faolroq. Aldosteron organizmda minerallar almashinuvini, natriyning bevosita so’rilishini va … Batafsil

ALDOLLAR — aldegid spirtlar, molekulasi tarkibida gidroksil (— On) va karbonil (>C=o) guruhlari bo’lgan organik birikmalar.

ALDOL KONDENSATLANISH, aldol kondensasiya — ikki molekula aldegidning o’zaro birikib, tarkibida aldegid va alkogol guruhi bo’lgan moddalar, ya’ni aldollar hosil qilishi. Aldol kondentlanish ilk bor 1872 yilda nemis kimyogari A. … Batafsil