Author: Admin

AKTSIZ (Fransuzcha accise — qirqib olmoq) — keng iste’mol tovarlari, eng muhim xom ashyolarga, shuningdek xizmatlar uchun davlat tomonidan solinadigan qo’shimcha soliq turi. Muayyan tovar (muhim iste’mol tovarlari: qand, gugurt, … Read More

AKTSIDENTSIYA (lotincha accidentia — tasodif) — biror narsaning tasodifiy, o’zgaruvchan, muhim bo’lmagan, o’tkinchi xossasi. Substantsiyagya qarama-qarshi. Aktsidentsiya termini birinchi marta Aristotelning “Metafizika” va “Fizika” asarlarida ishlatilgan. O’rta asr sxolastikasida, 17-18 … Read More

AKTSESSOR MINERALLAR (lotincha accessorius — qo’shimcha) — tog’ jinslarining tarkibida miqdor jihatdan oz uchraydigan, lekin sifat jihatdan ba’zan muhim ahamiyatga ega bo’lgan minerallar. Dastlab tasodifiy qo’shimcha minerallar deb (nomi ham … Read More

AKTSEPTSIZ TO’LOVLAR – bankka taqdim etilgan to’lov talabnomasiga asosan amalga oshiriladigan to’lovlar. To’lovchining roziligi talab etilmaydigan hollarda qo’llaniladi (hujjatlarda maxsus “aktseptsiz” deb qayd etiladi). Masalan, kommunal xizmatlar (gaz, suv, kanalizatsiya) … Read More

AKTSEPTOR ARALASHMA – yarimo’tkazgich kristali tarkibidagi atomlari aktseptor bo’lgan begona kimyoviy element. Bor, alyuminiy, galliy, indiy elementlarining atomlari yarimo’tkazgichlar — germaniy va kremniy kristallari tarkibida ishtirok qilganda Akseptor aralashma hosil … Read More

AKTSEPTOR (lotincha acceptor — qabul qiluvchi) — yarimo’tkazgichlar valent zonasidagi elektronlarni “tutib oluvchi” kirishma atom; u valent zonada hosil bo’luvchi va elektr o’tkazuvchanlikda ishtirok etuvchi kovakka ekvivalentdir. Ge va Si … Read More

AKTSEPT (lotincha acceptus — qabul qilingan) — 1) fuqarolik huquqida taklifda (ofertada) ko’rsatilgan shartlarda shartnoma tuzishga rozilik bildirish; xalqaro huquqda shartnoma shartlari bilan bog’langanlik to’g’risida bir tomonlama ariza; 2) naqd … Read More

AKTSENT (lotincha accentus — urg’u) — 1) urg’u; 2) urg’u belgisi; 3) begona, chet tilida gapirayotgan odamning talaffuzi; 4) musiqada tovush yoki akkord larni ajratib ko’rsatish. Asosan, ularni kuchaytirish (dinamik … Read More

AKTSELERATSIYA (lotincha accelaratio – tezlashish) (biologiyada) — embrion (pusht) rivojlanishining ma’lum bosqichlarida uning ayrim a’zolari shakllanishining tezlashuvi. Bolalar va o’smirlar o’sishi hamda jismoniy rivojlanishining tezlashishi. Hozirgi bolalar va o’smirlar har … Read More

AKUSHERLIK — klinik tibbiyotning bir sohasi. Homiladorlik, tug’ruq vaqtida va tug’ruqdan keyin (chilla davrida) ayol organizmida sodir bo’ladigan fiziologik va patologik jarayonlarni o’rganadi. Asosiy vazifasi: tug’ruqqa yordam berish, homiladorlik kasalliklari … Read More