AKTINOBASILLYOZ

AKTINOBASILLYOZ, soxta aktinomikoz — hayvonlarda Actinobacillus lignelressi mikroorganizmi qo’zg’atadigan kasallik. Lifmatik bo’g’imlarda, kallaning yumshoq to’qimalarida (til, lab), bo’yin, ba’zan ichki a’zolarda abssesslar hosil qilish bilan kechadi. Kasallik qo’zg’atuvchi hayvon organizmiga … Read More

AKTINO

AKTINO… (Yunoncha actis — nur) — qo’shma so’zlar tarkibiy qismi. “Nur”, “nurlanish”, “nur energiyasiga oid” ma’nolarini bildiradi (masalan, aktinometr, aktinoidlar).

AKTINIYALAR

AKTINIYALAR (Actiniaria) — dengiz bo’shliqichlilari turkumi; marjonpoliplar sinfi olti nurlilar kenja sinfiga mansub. Ko’pchilik turlari yakka yashaydi. Tanasi tsilindr shaklida, yorqin rangli, kundalang kesimi bir necha millimetrdan 1,5 metrgacha, pastki … Read More

AKTINIY

AKTINIY (lotincha actinium, Yunoncha aktinos — nur), Asosan — Mendeleyev davriy sistemasining III guruhiga mansub kimyoviy radioaktiv element. Tartib raqami 89, at.m. 227, 0278; yer po’stining otirlik jihatdan qismini tashkil … Read More

AKTINIDLAR

AKTINIDLAR — kimyoviy xossalari jihatdan Mendeleyev davriy sistemasining III guruhi 7 davrida joylashgan aktiniyga yaqin va undan keyin turgan, at. raqamlari 90-103 bo’lgan 14 radioaktiv elementning umumiy nomi.

AKTIVLIK QATORI

AKTIVLIK QATORI, kuchlanishlar qatori —metallarning elektrolit eritmalaridagi normal potentsiallarining ortib boradigan tartibda joylanishi: Li, K, sa, Na, Mg, Al, Mn, Zn, Cr, Fe, Cd, Ni, Sn, Pb, H2, Cu, Hg, … Read More

AKTIVLANISH ENERGIYASI

AKTIVLANISH ENERGIYASI – molekulalarni faol holatga o’tkazish uchun sarflanadigan energiya. O’lchov birligi j/mol. Molekulani aktivlash uchun unga yuqori temperatura, ultratovush, nur energiyasi yoki katalizator ta’sir ettiriladi. Har bir reaktsiyaning uziga … Read More

AKTIVATSION TAHLIL

AKTIVATSION TAHLIL, radioaktivatsion tahlil — moddaning sifati va miqdoriy tarkibini aniqlash usuli. 1936 yilda D. Xeveshi va G. Levi taklif etgan. Neytronlar, zaryadlangan zarrachalar (protonlar va boshqalar) yoki u-kvantlar oqimi … Read More

AKTIV CHO’KMALAR

AKTIV CHO’KMALAR – radioaktiv yemirilish yoki yadro reaktsiyasi natijasida tezlashgan radioaktiv atomlardan vujudga kelib, gaz fazasidan qattiq jismlar sirtiga o’tirib qolgan zarrachalar to’plami. Ularni tadqiq etish yo’li bilan zarralar qanday … Read More

AKTIV

AKTIV (lotincha activus — faol, ta’sirchan, ishchan) — 1) buxgalteriya balansining chap qismi, korxonaning muayyan sanada va pul ifodasida barcha vositalarini, ularning tarkibi va joylashuvini (asosiy fondlar, aylanma vositalar, pul … Read More