Автор: Admin

DE… (Dez…) (lotincha de…; Frans. de…, des…) — old qo’shimcha; o’zi qo’shilib kelgan so’zga: 1) yo’qotish, bekor qilish (masalan, degazasiya); 2) pasayish, pastga qarab harakatlanish, tanazzul (masalan, devalvatsiya) ma’nosi ifodasini … Read More

DDT, dixlordifeniltrixlor-etan (S1S6N4), SNSS13 — insektisid, oqish yoki malla rang kimyoviy modda. Suyuqlanish temperaturasi 74,5—93°. Suvda yomon, spirt, benzol va boshqa erituvchilarda yaxshi eriydi. 170-200°gacha qizdirilganda parchalanib, vodorod xlorid hosil … Read More

DVORYANLAR, dvoryanlik — o’rta asr jamiyatida imtiyozlari merosiy bo’lib qonun bilan mustahkamlangan oliy tabaqalardan biri (ruhoniylar bilan birga). Xususiy yer egaligi — Dvoryanlarning iqtisodiy va siyosiy ta’sirining asosini tashkil etgan. … Read More

DVORJAK (DVORAK) ANTONIN (1841.8.9, Praga yaqinidagi Nelagozeves qishlog’i — 1904.1.5, Praga) — Chex kompozitori, milliy kompozitorlik maktabi asoschilaridan. Chexiya fan va san’at akademiyasining a’zosi (1890), Praga konservatoriyasining professor (1891) va … Read More

DVIGATEL-GENERATOR – bir-biriga mexanik tarzda bog’langan va biri dvigatel, ikkinchisi generator sifatida ishlaydigan elektr mashinalardan iborat agregat. Dvigatel-generator o’zgaruvchan tokni o’zgarmas tokka aylantirish yoki fazalar sonini, tok chastotasini, kuchlanishni o’zgartirish … Read More

DVIGATEL LITRAJI — porshenli ichki yonuv dvigatelinnt ish hajmi yig’indisi. Masalan, bitta tsilindrning ish hajmi porshen yuzining tsilindrdagi porshen yo’liga ko’paytmasiga teng. Dvigatel litraji dm3 (litr) da ifodalanadi. Dvigatelning quvvati … Read More

DVIGATEL (ruscha) biror turdagi energiya ni (masalan, suv, shamol energiyasini) mexanik energiyaga aylantirib beradigan mashina. Tabiiy energetika resurslari (yonilg’i, suv energiyasi, shamol energiyasi va boshqalar) ni to’g’ridan-to’g’ri mexanik energiyaga aylantiruvchi … Read More

DAHYAK (fors— o’ndan bir) — 1) Buxoro amirligida vaqf yerlaridan olingan daromadning madrasa mullavachchalariga beriladigan qismi. Davlat yerlariga qo’shib olingan vaqf yerlaridan ham Dahyak ajratilgan. Bunday yerlar «vaqfi Dahyak», Dahyak … Read More

DAHSOLA — og’irlik o’lchov birligi. Mamlakatimizning ko’p viloyatlarida, ayniqsa Buxoro va Samarqand viloyatlarida qo’llanib (19-asr), qiymati 1 Mann (ba’zi joylarda 32 kilogramm) ga, ba’zi joylarda 1/4 botmonga, ya’ni 1/4 Mannga … Read More

DAHRON — Saudiya Arabistonidagi shahar. Fors qo’ltig’idan 8 kilometr ichkarida. Aholisi qariyb 60 ming kishi (1990-yillar o’rtalari). Temir yo’l stantsiyasi. Xalqaro avtomobil yo’llari o’tgan. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Neftni qayta … Read More