Рубрика: A harfi

AKTINOLIT, nur sochuvchi tosh (lotincha actis — nur, lithos — tosh) — amfibollar guruhidan bo’lgan jins hosil qiluvchi mineral. Ba’zan MPO aralashmasi bilan uchraydi (manganaktinolit). Qattiqkigi 5-6. Sof og’irligi 3,2—3,3. … Read More

AKTINOIDLAR, aktinidlar -Mendeleyev davriy sistemasining III guruhi 7 davrida aktiniydan keyin turadigan 14 ta elementning umumiy nomi. Ularning tartib raqami 90 dan 103 gacha: toriy Th (№ 90), protaktiniy ra … Read More

AKTINOGRAF (aktino… va graf) -Quyosh radiatsiyasi jadalligini uzluksiz yozib boruvchi asbob. Aktinograf radiatsiyani qabul qiluvchi qism — priyomnik bilan uni qayd qilib boruvchi galvanografdan iborat. Quyoshdan bevosita keluvchi radiasiyani ulchash … Read More

AKTINOBASILLYOZ, soxta aktinomikoz — hayvonlarda Actinobacillus lignelressi mikroorganizmi qo’zg’atadigan kasallik. Lifmatik bo’g’imlarda, kallaning yumshoq to’qimalarida (til, lab), bo’yin, ba’zan ichki a’zolarda abssesslar hosil qilish bilan kechadi. Kasallik qo’zg’atuvchi hayvon organizmiga … Read More

AKTINO… (Yunoncha actis — nur) — qo’shma so’zlar tarkibiy qismi. «Nur», “nurlanish», «nur energiyasiga oid» ma’nolarini bildiradi (masalan, aktinometr, aktinoidlar).

AKTINIYALAR (Actiniaria) — dengiz bo’shliqichlilari turkumi; marjonpoliplar sinfi olti nurlilar kenja sinfiga mansub. Ko’pchilik turlari yakka yashaydi. Tanasi tsilindr shaklida, yorqin rangli, kundalang kesimi bir necha millimetrdan 1,5 metrgacha, pastki … Read More

AKTINIY (lotincha actinium, Yunoncha aktinos — nur), Asosan — Mendeleyev davriy sistemasining III guruhiga mansub kimyoviy radioaktiv element. Tartib raqami 89, at.m. 227, 0278; yer po’stining otirlik jihatdan qismini tashkil … Read More

AKTINIDLAR — kimyoviy xossalari jihatdan Mendeleyev davriy sistemasining III guruhi 7 davrida joylashgan aktiniyga yaqin va undan keyin turgan, at. raqamlari 90-103 bo’lgan 14 radioaktiv elementning umumiy nomi.

AKTIVLIK QATORI, kuchlanishlar qatori —metallarning elektrolit eritmalaridagi normal potentsiallarining ortib boradigan tartibda joylanishi: Li, K, sa, Na, Mg, Al, Mn, Zn, Cr, Fe, Cd, Ni, Sn, Pb, H2, Cu, Hg, … Read More

AKTIVLANISH ENERGIYASI — molekulalarni faol holatga o’tkazish uchun sarflanadigan energiya. O’lchov birligi j/mol. Molekulani aktivlash uchun unga yuqori temperatura, ultratovush, nur energiyasi yoki katalizator ta’sir ettiriladi. Har bir reaktsiyaning uziga … Read More