Bo'lim: A harfi

ARTEZIAN QUDUG’I – artezian suvlari chiqadigan burg’i qudug’i. Yer osti suvlaridan xalq xo’jaligida foydalanish maqsadlarida qaziladi. Artezian qudug’i artezian suvli qatlamning joylashish chuqurligiga qarab ayrim hollarda 3000 — 5000 metrga … Read More

ARTEZIAN SUVLARI – bosim ta’sirida bo’lgan yer osti suvlarining bir turi, suv o’tkazmaydigan qatlamlar oralig’ida hosil bo’ladi, ular ochilganda suv burg’i quduqlardan fontan shaklida otilib chiqadi. Artezian suvlari Yevropada birinchi … Read More

ARTASHES I (Artaksiy) (? – taxminan miloddan avvalgi 160) — arman shohi (miloddan avvalgi 189 -160), sarkarda, arman podshohligi va Artasheslar sulolasining asoschisi. Miloddan avvalgi 190 yil armanlarning salavkiylarga qarshi … Read More

ARTASHAT — Armanistondagi shahar (1961 yildan), Arake daryosi bo’yida. Temir yo’l stantsiyasi. Yerevan-Julfa avtomobil yo’li yoqasida. Aholisi 32,3 ming kishi (1989). Vino va konserva tayyorlash, yengil, yog’ochsozlik, mashinasozlik va metallsozlik … Read More

ARTAKSERKS — Axomaniylar sulolasidan bo’lgan Eron shohlari. Artakserks I Dasti uzun, miloddan avvalgi 465 — 424 yillarda hukmronlik qilgan. Otasi — Kserks I fitna natijasida o’ldirilgach, taxtga o’tirgan. Hukmronligining dastlabki … Read More

ARTABOZ — axomaniylarning ba’zi sarkardalari ismi: 1) Kserksning sarkardasi. Kserksning miloddan avvalgi 480 yil Yunonistonga qilgan yurishida Plateya jangi (miloddan avvalgi 479 yil) paytida qo’shin qanotlaridan biriga qo’mondonlik qilib, jang … Read More

ART, ort— qadimgi geografik atama, dovon demakdir. Art atamasi Mahmud Koshg’ariyning «Devonu lug’otit turk» asarida, turkiy runik yozuvlardayoq uchraydi. Hozirgi vaqtda, asosan, geografik nomlar tarkibida qolgan. Art so’zidan tuzilgan joy … Read More

ARSLONQULOV TOSHPO’LAT (1882 — Toshkent— 1962. 9. 5) — ganchkor usta. O’zbekiston xalq rassomi (1944). O’ymakorlikni otasidan o’rgangan. Arslonqulov choka pardoz usulida naqshlar o’yishda va bezaklarga handasiy «zanjira» shakllarini berishdagi … Read More

ARSLONQUYRUQ (Leonurus L.) – yalpizdoshlar oilasiga mansub ko’p yillik va bir yillik o’tlar turkumi. 14 turi ma’lum. O’rta Osiyoda 4 turi o’sadi. Yer ustki qismi tarkibida alkaloidlar, saponinlar — oshlovchi … Read More

ARSLONXONLAR – 1) qad. turkiy xalqlar xonlarining faxriy unvoni; 2) bug’roxonlan ustun turuvchi unvon.