5 iyul kun tarixi

👉 BAYRAMLAR:

🌏 Mehnatsevarlar kuni.
🌏 Butunjahon bikini kuni (World Bikini Day).

🔹 MILLIY BAYRAMLAR:

🇦🇷 Argentina – Bolalar kuni.
🇩🇿 Jazoir – Mustaqillik kuni.
🇨🇻 Kabo-Verde – Mustaqillik kuni.
🇹🇲 Turkmaniston – Sud xodimlari kuni.
🇻🇪 Venesuela – Mustaqillik kuni.
🇦🇲 Armaniston – Konstitutsiya kuni.
🇨🇿 Chexiya, 🇸🇰 Slovakiya – Kirill va Mefodiy kuni.

👉 VOQEALAR:

  • 1687 – Isaak Nyuton «Natural falsafaning matematik asoslarini» nashr etdi.
  • 1701 – Qo’lga olingan kormachi Ivan Ryabov shved eskadronini qumga o‘tirg‘izib, Arxangelsk shahrini egallab olishga urinishining oldini oldi.
  • 1770 – Xiyos ko‘rfazida rus va turk flotlari o’rtasidagi Chesma jangi boshlandi.
  • 1811 – Venesuela Janubiy Amerikada birinchi boʻlib mustaqilligini eʼlon qildi.
  • 1831 – Sankt-Peterburgda vabo isyoni.
  • 1841 – ingliz Tomas Kuk birinchi sayyohlik agentligini ochdi.
  • 1884 – Germaniya Togo ustidan protektorat e’lon qildi.
  • 1881 – Misrda, Luksor yaqinida, Seti I, Amenxotep I, Tutmose III va Buyuk Ramses II fir‘avnlari dafn etilgan noyob maqbara topildi.
  • 1920 – Germaniyaning Shlezvig yerlari Daniya nazoratiga o‘tkazildi.
  • 1922 – Rio-de-Janeyroda tenentistlar qo‘zg‘oloni boshlandi
  • 1954 – Elvis Presli birinchi qoʻshigʻini yozdi.
  • 1962 – Jazor Fransiyadan mustaqilligini e’lon qildi.
  • 1975 – Kabo-Verde mustaqilligi e’lon qilindi.
  • 1986 – Moskvada birinchi Yaxshi niyat o‘yinlari ochildi.
  • 1993 – Yo‘l jamg‘armasi tashkil etilgan kun.
  • 1994 – Xitoyda bolalar mehnati taqiqlandi.
  • 2006 – San-Fransisko hududida (AQSh) avtohalokatda Tonga orol davlatining shahzodasi, 56 yoshli Tu’ipelexake va malikasi, 46 yoshli Kaymana vafot etdi.
  • 2014 – Slavyanskdagi qarama-qarshilik tugadi, shahar Ukraina nazoratiga qaytdi.
  • 2015 – Gretsiyada moliyaviy siyosat bo’yicha referendum bo’lib o’tdi, unda Yevropa Ittifoqi, XVF va YMB tomonidan taklif qilingan inqirozni bartaraf etish choralari rad etildi.
  • 2016 – NASAning 2011-yilda uchirilgan «Yunona» kosmik kemasi Yupiterning qutb orbitasiga kirdi.

👉 TAVALLUDLAR:

  • 182 – Sun Syuan (252) – Xitoyda Uch qirollik davrida U qirolligining birinchi hukmdori (229-252).
  • 1704 – Jek Broton (1789) – ingliz  bokschisi, boksning birinchi qoidalarini tuzuvchi, boks qo‘lqopini ixtiro qilgan.
  • 1753 – Jonatan Xornblauer (1815) – ikki silindrli dvigatel yaratuvchisi.
  • 1793 – Pavel Pestel (1826) – rus zobiti, dekabrist, «Janubiy maxfiy jamiyat» rahbari.
  • 1802 – Pavel Naximov (1855) – rus dengiz qo’mondoni, admiral.
  • 1820 – Uilyam Rankin (1872) – ingliz fizigi, termodinamik va bug‘ mashinalari nazariyasi asoschisi.
  • 1853 – Sesil Jon Rodos (1919) – ingliz va janubiy afrikalik siyosatchi, ishbilarmon, “De Birs” asoschisi.
  • 1857 – Klara Setkin (1933) – nemis va xalqaro kommunistik harakat faollaridan.
  • 1879 – Duayt Devis (1945) – amerikalik tennis ustasi. 
  • 1888 – Gerbert Gasser (1963) – amerikalik fiziolog, Nobel mukofoti sohibi (1944).
  • 1891 – Jon Govard Nortrop (1987) – amerikalik biokimyogar, pepsin, tripsin fermentlarini kashf etgan olim, Nobel mukofoti sohibi (1946).
  • 1911 – Jorj Pompadu (1974) – Fransiyaning 1969-1974-yillardagi Prezidenti.
  • 1930 – Qodir Fozilxoʻjayev (2001) – tarixchi olim, Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi (1980), Tarix fanlari doktori (1969).
  • 1936 – James Mirrlees – ingliz iqtisodchisi, Nobel mukofoti sohibi (1996).
  • 1946 – Jerard Xooft – gollandiyalik nazariyotchi fizik, Nobel mukofoti sohibi (1999).
  • 1950 – Dilafroʻz Jabborova – raqqosa, Oʻzbekiston xalq artisti (1984). 
  • 1974 – Tutta Larsen – rus tele va radio boshlovchisi, jurnalist, aktrisa.
  • 1975 – Ernan Krespo – argentinalik futbolchi dunyoning eng yaxshi futbolchilari qatoriga kirgan.
  • 1982 – Hatiche Tuba Buyukustyun – taniqli turk teatr va kino aktrisasi, model.
  • 1986 – Aleksandr Radulov – rossiyalik xokkeychi, ikki karra jahon chempioni (2008, 2009).
  • 1989 – Ixtiyor Navroʻzov – oʻzbek erkin kurashchisi.