B harfiga oid qishloq xo'jalik atamalari

Bakteriya nimani anglatishini bilasizmi

Timur Xasanov
Ma’nosi

Bakteriya nimani anglatishini bilasizmi – (yunoncha tayoqcha) bir hujayrali mikroorganizmlarning katta guruhi; shakllangan yadroga ega bo’lmagan mikroskopik organizmlar – prokariotlar. Asosan tayoqcha shaklida bo’ladigan mikroorganizmlarning katta guruhi. Zararli bakteriyalar. Foydali bakteriyalar.

Bakteriya nima? Ma’nosi, tuzilishi va turlari

Bakteriya nima? Bakteriyalar juda mayda, bir hujayrali mikroorganizmlar bo’lib, ularni faqat mikroskop orqali ko’rish mumkin. Ular yer yuzida hamma joyda uchraydi: tuproqda, suvda, havoda, o’simlik, hayvon va inson tanasida. Bu so’z yunoncha “bakterion” (tayoqcha) so’zidan olingan.

Bakteriyalarning tuzilishi

  • Bir hujayrali: butun organizm bitta hujayradan iborat.
  • Yadrosiz: bakteriyalarning shakllangan hujayra yadrosi bo’lmaydi, irsiy ma’lumot hujayra ichida erkin joylashadi. Shuning uchun ular prokariotlar guruhiga kiradi.
  • Hujayra devori: hujayrani himoya qiladi va shaklini saqlaydi.
  • Xivchinlar: ayrim bakteriyalar shular yordamida harakatlanadi.

Bakteriyalarning shakllari

Mikroskopda ko’rinishiga qarab asosan uch shaklga bo’linadi:

  • Sharsimon (kokklar)
  • Tayoqchasimon (basillalar)
  • Spiralsimon (spirillalar, vibrionlar)

Bakteriyalar qanday ko’payadi

Bakteriyalar asosan ikkiga bo’linish orqali ko’payadi: bitta hujayra ikkita yangi hujayraga ajraladi. Qulay sharoitda (iliqlik, namlik, oziq moddalar) ular juda tez ko’payishi mumkin.

Foydali bakteriyalar

  • Oziq-ovqatda: qatiq, suzma, pishloq va boshqa achitilgan mahsulotlar tayyorlashda.
  • Hazm qilishda: inson ichagidagi foydali bakteriyalar ovqat hazm qilishga yordam beradi.
  • Tabiatda: tuproqdagi organik qoldiqlarni parchalab, tuproq unumdorligini oshiradi.
  • Qishloq xo’jaligida: ayrim bakteriyalar o’simliklarni oziqlantiruvchi bakterial o’g’itlarda ishlatiladi.

Zararli bakteriyalar

Ba’zi bakteriyalar inson, hayvon va o’simliklarda kasallik qo’zg’atadi. Bunday kasalliklar bakterial kasalliklar deyiladi, o’simliklarda esa ularni bakterioz deb ataladi. Bakterial infeksiyalarni aniqlash va davolashni shifokor yoki veterinar amalga oshiradi, o’zboshimchalik bilan dori ichish xavfli.

Bakteriyalardan qanday himoyalanish mumkin

  • Qo’lni sovun bilan tez-tez yuvish
  • Oziq-ovqatni yaxshilab yuvish va to’g’ri saqlash
  • Ichimlik suvi tozaligiga e’tibor berish
  • Shifokor ko’rsatmasi bilan davolanish, antibiotikni o’zboshimchalik bilan ishlatmaslik

Bakteriya, virus va zamburug’: farqi nima?

Bakteriyalar mustaqil yashay va ko’paya oladigan hujayralardir. Viruslar esa hujayra emas va faqat tirik hujayra ichida ko’payadi. Zamburug’lar ham alohida guruh. Shuning uchun har bir kasallik uchun davolash usuli turlicha bo’ladi.

Tez-tez beriladigan savollar

Bakteriya nima?
Faqat mikroskopda ko’rinadigan bir hujayrali mikroorganizm.

Barcha bakteriyalar zararlimi?
Yo’q. Ko’pchiligi zararsiz yoki foydali.

Bakteriya qanday ko’payadi?
Asosan ikkiga bo’linish orqali.

Bakteriya va virus bir narsami?
Yo’q. Bakteriya mustaqil hujayra, virus esa hujayra ichida ko’payadigan zarracha.

Bakteriyalarni o’rganuvchi fan nima deb ataladi?
Bakteriologiya, u mikrobiologiyaning bir qismi.

Shuningdek o’qing: Bakterioz nimani anglatishini bilasizmi

O‘xshash so‘zlar

B harfiga oid qishloq xo'jalik atamalari: barcha so‘zlar