Muallif: Admin

DEYVIS BO’G’OZI — Grenlandiya va Baffin yeri orollari oralig’ida; Baffin dengizini Labrador dengizi (Atlantika okeani) bilan bog’laydi. Uzunligi 1170 kilometr, eng kambar joyi 360 metr, eng chuqur joyi 104 metr. … Read More

DEYVIS, Devis (Davis) Uilyam Morris (1850.12.2, Filadelfiya — 1934.5.2, Posadena) — amerikalik geolog va geograf. Amerika geomorfologiya maktabining asoschisi. Relef rivojlanishining geografik tsikli haqidagi ta’limotni yaratgan. Kembrijdagi (AQSh) Garvard universitetining … Read More

DEY (turkcha dayi, aynan — tog’a) — 1) Usmonli turk saltanatining yanichar qo’shinlarida zobitlik darajasi; 2) yanichar zobitlar kengashi tomonidan umrbod saylanadigan Jazoir hokimi (1671 yildan to 1830 yilgacha, ya’ni … Read More

DEIZM (lotincha deus — Xudo) — diniy-falsafiy ta’limot; Deizm Xudoni mukammal tabiat «mashinasi»ni yaratib, unga qonunlar va harakat baxsh etgan olamiy aql deb e’tirof qiladi, biroq tabiatning o’z harakatlariga Xudoning … Read More

DEI LINCHEY MILLIY AKADEMIYASI — Yevropadagi eng qadimgi Falardan biri. 1603 yil Italiyaning Rim shahrida tashkil etilgan (1630-1795, 1840-47, 1939-44 yillarda yopilgan). Italiya milliy falarining eng yirigi. Akademiyaning asosiy vazifasi … Read More

DEZOKSIRIBONUKLEIN KISLOTA (DNK) — nuklein kislopshparnnng bir turi. Tarkibida dezoksiriboza, azot asoslaridan adenin (A), guanin (g), tsitozin (Ts) va timin (T) hamda fosfat kislota bo’ladi. Barcha tirik organ izmlar hujayrasida … Read More

DEZOKSIRIBONUKLEAZA (Desoxyribonucleasa) — dezoksiribonuklein kislotalar (DNK) ning gidrolitik parchalanishi — depolimerlanishini tezlatadigan ferment; gidrolazlar sinfiga mansub. Dezoksiribonukleaza me’da osti bezida, tirik organizmning deyarli barcha hujayralarida va mikroorganizmlarda bo’ladi. Me’da osti … Read More

DEZOKSIRIBOZA, giminoza, ribodezoza, S5N|(|o4 — purin va pirimidin nukleotidlari shaklida dezoksiribonuklein kislota tarkibiga kiradigan uglevod. Molekulyar modda 134,1, kristall, suyuqlanish temperaturasi 78-82°, suvda eriydi. Monosaxaridlardan ribozaning qaytarilishi natijasida hosil bo’ladi.

DEZOKSIKORTIKOSTERON, Dok, S|2N30O, — biologik faol steroid. Molekulyar moddasi 330,45. Umurtqali hayvonlar buyrak usti bezlarida kortikosteron va aldosteron biosintezida oraliq birikma sifatida hosil bo’ladi. Dezoksikortikosteron va uning sintetik preparatlari (Dezoksikortikosteron … Read More

DEZODORATSIYA (dez… va lotincha odoratio — hid) — yoqimsiz, qo’lansa hidlarni yo’qotish yoki sezilmaydigan holatga keltirish. Ob’yektlardan foydalanishda veterinariya-sanitariya talablariga rioya etmaslik, organik substratlarning chirishi natijasida havoda ammiak, vodorod sulfid, … Read More