Muallif: Admin

D’ALAMBER-LANGRANJ PRINTSIPI — mexanikaning asosiy printsiplaridan biri; har qanday ideal bog’lanishli mexanik sistemalardagi harakatlarning xususiyatini aniqlaydi va shu sistemalarga tegishli dinamik, statik masalalarni echish usullarini beradi. J. D’Alamber va J. … Read More

D’ALAMBER PRINTSIPI – dinamikaning asosiy printsiplaridan biri. D’Alamber printsipiga asosan, moddiy sistema nuqtalariga qo’yilgan faol kuch ikki kuch yig’indisidan, ya’ni moddiy sistema nuqtalariga tezlanish beruvchi va aks ta’sir etuvchi kuch … Read More

D’ALAMBER (D’ ALEMBERT) JAN LERON (1717.16.11 – Parij – 1783.29.10) -frantsuz ma’rifatparvari, matematigi va faylasufi. Parij Fanlar Akademiyasi a’zosi (1754). 1751-57 yillarda D’alamber Didro bilan birgalikda «Entsiklopediya»ni nashr qilgan. Matematika, … Read More

DALAYNOR, Xulunchi — Xitoyning shimoli-sharqidagi ko’l, ichki Mongoliyaning shimolda. Maydoni 1100 kilometr kvadrat. Chuqurligi 6-9 metr, suv sathining balandligi 539 metr. Ko’lga quyiladigan suvning mikdoriga qarab, uning maydoni o’zgarib turadi. … Read More

DALAY-LAMA [mo’g’ulcha Dalay — so’ngsiz (donolik) va Lama] — Tibetdagi lamaizm ruhoniylari boshlig’ining unvoni. 1391 yilda joriy etilgan. Birinchi Dalay-lama, rivoyatga ko’ra, 1351 yilda tug’ilgan. Lamaizmda Dalay-lama tirik Xudo sifatida … Read More

DALA G’OZI (Anser fabalis Lathem) — g’ozsimonlar turkumi o’rdaklar oilasiga mansub qushlarning bir turi. Vazni 2,75—4,5 kilogramm. Boshqa g’ozlarga nisbatan ko’proq quruqlikka moslashgan. Yerda yengil yuradi va tez yuguradi, suvda … Read More

DALA QANDALASI (Lygus pratensis L.) — hammaxo’r hasharot; Dala qandalasining kattaligi 3,5—4 millimetr, rangi yashil, qora naqshlari, qanotining ustki qismida, ko’kragining ost tomonida dog’lari bor. Tanasi cho’ziq, tuxumsimon. Lichinkasi kichikligi … Read More

DALEN (DALEN) NILS GUSTAV (1869.30.11, Stenstorp — 1937.9.12, Stokgolm) — shved ixtirochi muhandisi. Syurixdagi Politexnika institutini tamomlagan. Gaz turbinasi va boshqa mashinalar qurilmalarini takomillashtirgan. Mayoqlardagi alangani qorong’ida avtomatik yoqish va … Read More

DALVARZINTEPA XAZINASI — Dalvarzintepa shahristoni (Surxondaryo) dan topilgan xazina. O’zbekistan san’atshunoslik ekspeditsiyasi tomonidan topilgan (1972). Dalvarzintepa xazinasi — 2 baldoqli sopol ko’zacha (yarim metr chuqurlikda og’irligi 36 kilogramm) dagi har … Read More

DALVARZINTEPA — so’nggi jez davriga mansub qishloq xarobasi (miloddan avvalgi 10-8-asrlar). Chust madaniyatinit eng yirik yodgorligi. Andijon viloyatining oyim qishlog’i yaqinidan topilgan. Dalvarzintepaning 6000 metr kvadratga yaqin qismi ochilgan (1966). … Read More